Chuyện Làm Ăn Nơi Xứ Người

Chuyện Làm Ăn Nơi Xứ Người Có những chuyến đi trong đời, lúc bước chân đi người ta nghĩ mình đang đi tìm cơ hội. Nhưng đến nhiều năm sau mới hiểu, có khi đó chỉ là một bài học rất đắt giá. Khoảng mười năm trước, tôi có dịp vào thành phố Hồ Chí Minh. Một người quen dẫn tôi gặp một nhóm người làm ăn khá lớn. Họ nói chuyện rất lịch sự, đi xe đẹp, ăn mặc sang trọng. Trong các cuộc trò chuyện, họ liên tục nhắc đến hai chữ: “cơ hội”. Họ mời tôi đi ăn một bữa tiệc. Bàn tiệc hôm đó đông người lắm, tiếng cụng ly rộn ràng, ai cũng nói về tương lai sáng lạn. Sau bữa ăn, họ trải những bản vẽ lớn ra trước mặt tôi. Trên đó là hình ảnh những tòa nhà cao tầng, khách sạn, trung tâm thương mại, ánh đèn sáng rực giữa vùng đất sát biên giới Campuchia. Họ nói: — Đây sẽ là một khu thương mại tự do rất lớn. — Ai tham gia sớm sẽ có nhà, có lợi nhuận. — Sau này nơi đó sẽ trở thành “thiên đường làm ăn”. Nghe những lời ấy, một người lính già như tôi cũng bắt đầu có hy vọng. Cả đời chiến tranh, thương tật, cực khổ… ai mà chẳng muốn cuối đời có chút tài sản để lại cho con cháu. Ít lâu sau, tôi được mời sang Campuchia dự lễ động thổ. Đó là lần đầu tiên tôi thấy một đoàn người đông như thế đi sang biên giới để “làm ăn”. Hàng chục chiếc xe lớn nối đuôi nhau chở người từ Việt Nam sang. Người ta ăn uống miễn phí, được đưa vào sòng bài tham quan, được giới thiệu về những căn hộ tương lai. Khung cảnh hôm đó thật sự làm người ta dễ tin. Giữa tiếng nhạc, tiếng pháo và những lời giới thiệu hào nhoáng, ít ai nghĩ rằng nhiều năm sau nơi đó sẽ trở thành đống hoang tàn. Sau chuyến đi ấy, tôi về bàn với vợ. Hai vợ chồng gom góp tiền bạc, quyết định bỏ ra khoảng 240 triệu đồng thời đó — gần như một khoản tích cóp lớn của gia đình — để ký hợp đồng mua một căn hộ bên ấy. Chúng tôi tin rằng mình đang đầu tư cho tương lai. Nhưng rồi thời gian trôi qua… Không có nhà. Không có lợi nhuận. Không có lời giải thích rõ ràng. Những cuộc gọi thưa dần. Những lời hứa cũng dần biến mất. Tôi vẫn tự an ủi mình rằng chắc họ chưa làm xong. Cho đến những ngày gần đây, khi đọc tin tức thấy khu vực ấy bị quân đội phá bỏ, nhiều công trình bị san phẳng, tôi lặng người rất lâu. Nơi từng là “giấc mơ làm giàu” của biết bao người giờ chỉ còn lại bụi đất và gạch đá. Lúc đó tôi mới hiểu… Có những đồng tiền mình tưởng là đầu tư, nhưng thật ra là đặt cược vào một thứ mà chính bản thân mình cũng không hiểu rõ bản chất của nó. Người dân bình thường như tôi chỉ nhìn thấy những tòa nhà trên sa bàn. Nhưng phía sau nó là gì, vận hành ra sao, có hợp pháp hay không… mấy ai biết được. Bây giờ nghĩ lại, tôi không còn trách ai nữa. Tôi chỉ thấy thương cho rất nhiều người Việt đã từng ôm giấc mơ nơi đất khách. Có người bán đất, có người vay mượn, có người mang cả tiền dưỡng già đi đầu tư. Để rồi cuối cùng nhận ra: Làm ăn nơi xứ người, nếu không hiểu tận gốc rễ, thì đôi khi mình không phải người đi đầu tư… mà chỉ là người mang tiền đến nuôi giấc mơ của kẻ khác. Và bài học đau nhất đời người thường không nằm ở số tiền mất đi… Mà nằm ở chỗ: sau bao năm tháng, mình mới hiểu ra sự thật