Vì sao đất vùng xa hay ‘nóng giả’ – ông đã thấy chuyện này mấy chục năm rồi

TẬP 4 “Vì sao đất vùng xa hay ‘nóng giả’ – ông đã thấy chuyện này mấy chục năm rồi” Đêm lại xuống rồi… ông nói tiếp cho con cháu nghe một đoạn nữa. Có một điều lạ lắm, mà ông thấy suốt mấy chục năm nay vẫn vậy. Mỗi lần đất “sốt”, thì thường không phải ở chỗ đông dân. Mà lại là mấy nơi xa xa… đường còn bụi, nhà còn thưa, đi tối về khuya còn ngại. Người ta gọi đó là “đất tiềm năng”. Nghe thì hay. Nghe thì sáng sủa. Nhưng con à… hai chữ tiềm năng ấy, nhiều khi chỉ là cái cớ để thổi giá. Ông từng chứng kiến nhiều vùng như vậy. Ban đầu rất yên ắng. Rồi bỗng một ngày, người ta rỉ tai nhau: sắp làm đường lớn, sắp có khu công nghiệp, sắp lên đô thị, sắp đổi đời. Tin truyền rất nhanh. Nghe quen tai lắm. Nghe đâu cũng giống nhau. Rồi xe cộ bắt đầu kéo tới. Người lạ xuất hiện đông hơn người quen. Bảng bán đất dựng lên hàng loạt. Giá tăng từng tuần, từng tháng. Người ở xa nhìn vào, thấy rẻ hơn trong thành phố, lại nghe nói “mai mốt lên giá”, thế là xuống tiền. Nhưng con ơi… những nơi như vậy, đa phần chưa có gì chắc chắn. Quy hoạch thì nói miệng. Dự án thì nghe truyền. Giấy tờ thì “đang làm”. Thời gian thì… không ai dám hứa. Có chỗ mười năm trôi qua, vẫn chỉ là con đường đất cũ. Cỏ mọc cao quá đầu. Nhà cửa thưa thớt. Buổi tối tắt đèn sớm. Người mua thì chờ. Chờ năm này sang năm khác. Tiền nằm im, không sinh lời. Muốn bán cũng chẳng ai hỏi. Lúc đó mới thấm: “À… hóa ra cái nóng hồi đó là nóng giả.” Con à, đất vùng xa không phải lúc nào cũng xấu. Nhưng nó chỉ hợp với người dư tiền, dư thời gian, và chịu chờ rất lâu. Còn nếu là tiền mồ hôi nước mắt, tiền dành dụm cả đời, thì phải nghĩ cho thật kỹ. Ông nói điều này bằng kinh nghiệm xương máu: người nghèo hay người trung lưu thường là người gánh rủi ro nhiều nhất. Vì mình tin vào hy vọng. Mà hy vọng thì dễ bị dẫn dắt. Người làm dự án thì có đường lui. Người môi giới thì có hoa hồng. Chỉ có người mua cuối cùng… là ôm đất mà thở dài. Đêm khuya rồi… ông nói chậm vậy thôi, để con cháu nghe mà nhớ. Đừng thấy chỗ xa bỗng dưng đông mà ham. Đừng nghe chữ “tiềm năng” mà vội tin. Cái gì thật sự tốt, nó không cần ồn ào. Ông dừng ở đây nhé. Nói nhiều quá cũng mệt. TẬP 5 “Người ta không bán cơ hội đâu… người ta bán lối thoát” Khuya rồi… ông lại nói thêm vài lời nữa cho con cháu nghe. Có một câu, ông nghe suốt mấy chục năm nay, nghe hoài không hết: “Đây là cơ hội hiếm lắm.” “Không mua bây giờ là mất.” “Vài hôm nữa giá khác liền.” Nghe thì hấp dẫn. Nghe thì thấy mình như người được chọn. Nhưng con à… ông nói thật, cơ hội thật không bao giờ đi rao. Cơ hội thật thường đến rất lặng. Không ồn ào. Không hối thúc. Không cần ai thúc ép. Còn cái người ta mang ra rao khắp nơi, nói như sợ con bỏ lỡ… đa phần không phải cơ hội. Mà là… lối thoát. Thoát cho ai? Thoát cho người mua trước. Thoát cho người đang kẹt hàng. Thoát cho người đã trót ôm nhiều quá. Họ cần có người bước vào thay chỗ họ. Nên họ mới nói ngọt. Nói hay. Nói khéo. Nói cho con tin rằng mình đang may mắn. Ông đã thấy nhiều cảnh như vậy rồi. Có người bán nhà cũ, gom hết tiền, vì tin rằng “lần này chắc ăn”. Có người vay mượn thêm, nghĩ rằng vài tháng là sang tay. Nhưng rồi… thị trường đứng lại. Người rao trước đó thì biến mất. Số điện thoại không liên lạc được. Lời hứa ngày xưa cũng trôi theo gió. Chỉ còn lại người mua, ôm một mảnh đất, và một nỗi lo dài theo năm tháng. Con à… nếu một thứ thật sự tốt, người ta giữ cho người thân trước. Giữ cho bạn bè ruột thịt. Chứ không cần rao cho người lạ. Cái gì càng được quảng cáo là “cơ hội cuối cùng”, thì càng nên dè chừng. Ông không nói tất cả đều xấu. Nhưng ông muốn con hiểu một điều: 👉 Người bán luôn có lý do để bán. 👉 Người mua phải tự hỏi: lý do đó là gì? Nếu họ đang lời, sao họ lại vội? Nếu thật sự sáng, sao họ không giữ? Những câu hỏi đó, không ai trả lời thay con được. Đêm khuya rồi… ông chỉ mong con cháu nghe xong, biết giữ mình lại một nhịp. Đừng vội tin lời ngon. Đừng vì sợ mất cơ hội mà bước vào cái bẫy của người khác. Có những lúc, không mua gì cả… lại là quyết định khôn ngoan nhất. Ông nói tới đây thôi. Nói nữa sợ con buồn. TẬP 6 “Quy hoạch trên giấy – cái bẫy khiến bao người trắng tay” Đêm nay yên lặng quá… ông lại nói thêm một chuyện nữa cho con cháu nghe. Chuyện này, nhiều người nghe rồi mà vẫn mắc. Vì nó được khoác lên một cái tên rất đẹp: “quy hoạch.” Nghe tới hai chữ đó, ai cũng thấy hy vọng. Ai cũng tưởng tương lai đang mở ra trước mắt. Người ta chỉ cho con xem bản vẽ. Chỉ từng đường, từng nét. Nói rằng: “Mai mốt chỗ này mở đường.” “Chỗ kia làm khu lớn.” “Vài năm nữa giá lên gấp mấy lần.” Bản vẽ thì rõ ràng. Dấu mộc cũng rõ. Lời nói thì chắc nịch. Nhưng con à… ông sống đủ lâu để hiểu một điều: quy hoạch trên giấy khác xa với cuộc đời ngoài đất. Có những bản quy hoạch, vẽ ra rồi để đó… năm này qua năm khác. Có chỗ mười năm, hai mươi năm, vẫn chỉ là đường đất, ruộng hoang. Người mua thì chờ. Chờ mỏi mòn. Chờ đến khi tóc bạc. Muốn xây không được. Muốn bán không ai mua. Muốn thế chấp cũng khó. Đất thì còn đó, nhưng tiền thì chết cứng. Ông từng gặp nhiều người, giọng buồn lắm, nói với ông rằng: “Biết vậy ngày xưa đừng tin mấy cái quy hoạch ấy…” Nhưng lúc tin rồi, thì ai cũng tin bằng cả hy vọng. Con à… quy hoạch không sai. Nhưng thời gian thực hiện thì không ai dám hứa. Có khi đổi lãnh đạo. Có khi đổi chủ trương. Có khi thiếu vốn. Có khi bỏ luôn. Mà người chịu thiệt… chỉ có người dân. Người ta vẽ bằng bút, còn mình trả bằng mồ hôi. Ông không bảo con phải sợ quy hoạch. Ông chỉ muốn con hiểu: 👉 Thứ gì còn nằm trên giấy thì chưa phải là tương lai. Nếu con không đủ dư dả để chờ rất lâu, thì đừng đặt cả đời mình vào mấy nét vẽ. Tiền kiếm cực lắm. Một đồng cũng là công sức. Đừng để nó nằm im chỉ vì tin vào một tờ giấy đẹp. Đêm khuya rồi… ông nói chậm vậy thôi, mong con cháu nghe mà suy. Có những thứ nhìn sáng lắm, nhưng chưa chắc đã ấm. Nếu ông muốn, Tùng Anh sẽ viết tiếp:

“Cái bẫy đất đai 50 năm nay vẫn thế – ông nói để con cháu khỏi mắc

TẬP 1 – CÁI BẪY ĐẤT ĐAI 50 NĂM NAY VẪN THẾ Đêm khuya rồi… ông ngồi đây, nói vài lời chậm rãi cho con cháu nghe. Chuyện này… không mới đâu. Ông đã thấy nó lặp đi lặp lại suốt hơn nửa đời người rồi. Hồi còn trẻ, ông đã thấy. Trung niên, ông lại thấy. Giờ tóc bạc rồi… nó vẫn quay lại, y như cũ. Chỉ thay tên người. Chỉ đổi cái cách nói. Còn bản chất… thì không khác. Có người gọi điện cho ông, giọng run run. Nói rằng đang đứng ở một chỗ rất đông người. Xe cộ đậu kín. Người ra vào tấp nập. Ai cũng nói chuyện mua bán, ai cũng hối hả. Người ta bảo: “Không mua nhanh là mất phần.” Nghe tới đó, tim ông chùng xuống. Vì ông đã nghe câu ấy… không biết bao nhiêu lần trong đời. Con à, khi người ta làm cho con sợ bị chậm, là lúc con dễ sai nhất. Những cảnh đông đúc như vậy… nhiều khi không phải là thật đâu. Nó giống như một vở diễn được dựng sẵn. Có người đóng vai người mua. Có người đóng vai người bán. Có người chỉ đến để tạo tiếng ồn, tạo cảm giác “nóng”. Tiền có thể là tiền thật. Giấy tờ có thể là giấy thật. Nhưng cái mục đích phía sau… thì không thật. Ông đã thấy nhiều lần rồi. Người ta mua qua bán lại cho chính nhau. Giá cứ nhích lên từng chút. Rồi chờ một người bên ngoài bước vào. Người đó mang theo tiền thật. Và cũng là người gánh hậu quả thật. Con à… đời người, sợ nhất là đi sau mà tưởng mình đi trước. Người đi trước đã bày sẵn đường. Mình chỉ thấy ánh đèn, mà không thấy cái hố. Ông nói những điều này không phải để con sợ đất, mà để con sợ cái lòng tham của chính mình. Vì đất không tự nhiên mà “nóng”. Chỉ có lòng người là dễ nóng thôi. Nếu con thấy một nơi bỗng nhiên đông bất thường, ai cũng nói lời hay, ai cũng thúc giục, ai cũng bảo “cơ hội cuối cùng”… thì con hãy chậm lại. Chậm một nhịp thôi. Chậm để thở. Chậm để nghĩ. Chậm để nhớ lời ông. Suốt mấy chục năm qua, những cảnh như vậy… đa phần kết thúc bằng nước mắt. Người tỉnh thì đứng ngoài. Người lao vào thì mắc kẹt. Đêm khuya rồi… ông chỉ mong con cháu nghe xong, biết dừng lại đúng lúc. Giữ được tiền… nhiều khi đã là phước lớn. TẬP 2 “Cảnh đông người mua đất… nhiều khi chỉ là một vở diễn” Đêm nay, ông lại ngồi đây… nói tiếp cho con cháu nghe một đoạn nữa. Chuyện này, ông đã tận mắt thấy không chỉ một lần. Mà là nhiều lần, suốt mấy chục năm trời. Có những buổi sáng, người ta rủ nhau đi xem đất. Xe đậu kín cả con đường nhỏ. Người đứng nói chuyện rôm rả. Điện thoại reo liên tục. Tiếng cười, tiếng chào, tiếng mặc cả… nghe rất thật. Nhìn vào, ai cũng nghĩ: “Chỗ này chắc ngon lắm.” “Không mua bây giờ, mai hết phần.” Nhưng con à… ông nói thật, đông người không có nghĩa là thật lòng mua. Nhiều người trong đám đó… không phải người mua. Họ là người của bên bán. Là người được nhờ tới cho đông. Có người chỉ đứng đó cho đủ hình ảnh. Có người giả vờ hỏi giá, giả vờ chốt cọc. Tất cả chỉ để tạo một cảm giác rất nguy hiểm: 👉 ai cũng đang lao vào. Mà khi con người ta thấy đám đông, thì lý trí dễ ngủ quên lắm. Ông từng thấy cảnh này rồi… người thật việc thật, nước mắt thật. Có người mang cả tiền dành dụm mấy chục năm. Có người bán nhà cũ để “đổi đời”. Có người vay mượn, cắm sổ, chỉ vì sợ chậm. Đến khi cơn sốt qua đi… chỗ đất ấy vắng như chùa chiều. Cỏ mọc cao hơn đầu gối. Không ai hỏi. Không ai mua. Lúc đó mới hiểu: hôm đông người kia… chỉ là một buổi diễn. Con ơi, đời người không thiếu cơ hội, chỉ thiếu sự tỉnh táo. Người khôn không nhìn vào đám đông. Người khôn nhìn vào giá trị thật. Nếu một miếng đất tốt thật, nó không cần ồn ào. Không cần hò hét. Không cần thúc ép. Còn thứ phải tạo cảnh náo nhiệt… thì thường là thứ đang cần người gánh hộ. Ông nói ra không phải để con sợ. Mà để con biết dừng lại đúng lúc. Gặp cảnh đông người, con hãy tự nhủ một câu trong lòng: “Để coi đã… việc gì phải vội.” Chỉ cần chậm lại một nhịp thôi, con có thể tránh được một cái bẫy mà người khác mất cả đời mới hiểu ra. Đêm khuya rồi… ông nói tới đây thôi. Mong con cháu nghe, rồi nhớ lấy, để sau này khỏi phải thở dài như nhiều người ông từng gặp. TẬP 3 “Tiền là thật, giấy là thật… nhưng cái bẫy cũng rất thật” Đêm nay trời yên… ông lại nói tiếp cho con cháu nghe một đoạn nữa. Có nhiều người từng cãi với ông rằng: “Tiền tôi bỏ ra là tiền thật.” “Giấy tờ có dấu đỏ hẳn hoi.” “Có công chứng đàng hoàng, sao mà lừa được?” Ông chỉ thở dài… vì mấy câu đó, ông nghe quen lắm rồi. Con à, đúng là tiền ấy là tiền thật. Giấy ấy cũng là giấy thật. Con dấu kia cũng không giả. Nhưng cái cách người ta dẫn con vào… mới là thứ nguy hiểm. Ông từng thấy nhiều trường hợp như vậy. Mọi thứ đều hợp pháp trên giấy. Nhưng phía sau là một cái vòng đã được sắp sẵn. Đất thì có đó. Giấy tờ thì có đó. Nhưng giá thì bị thổi lên cao gấp mấy lần. Mà người mua… không hề hay biết. Vì sao không biết? Vì lúc đó trong đầu chỉ còn một suy nghĩ: “Người khác cũng mua, chắc không sao.” Chính cái suy nghĩ đó… là sợi dây trói con lại. Có những miếng đất, được sang tay qua lại rất nhanh. Người A bán cho người B. Người B bán lại cho người C. Mỗi lần sang tên, giá lại đội lên một chút. Tất cả đều đúng luật. Tất cả đều có giấy. Nhưng đến người cuối cùng thì… đứng im. Muốn bán không ai mua. Muốn giữ thì tiền chết một chỗ. Muốn vay ngân hàng cũng khó. Lúc đó mới ngồi mà than: “Giấy thật mà sao khổ vậy?” Con ơi… giấy tờ chỉ chứng minh quyền sở hữu. Nó không chứng minh được giá trị thật. Giống như con cầm một tờ vé số trúng rồi… nhưng không có chỗ đổi thưởng. Ông nói hơi đau, nhưng là sự thật ông đã chứng kiến bằng mắt mình. Có người từ chỗ khá giả, chỉ sau một quyết định vội vàng, mà mấy năm sau sống chật vật. Không phải vì họ ngu. Mà vì họ tin quá sớm. Tin vào con dấu. Tin vào lời môi giới. Tin vào cái không khí ai cũng hồ hởi. Mà quên hỏi một câu rất đơn giản: “Nếu hôm nay không bán được, mình có chịu nổi không?” Nếu câu trả lời là “không”… thì tốt nhất, đừng mua. Ông nói thật lòng, ở tuổi này rồi, ông không cần chứng minh mình đúng. Ông chỉ mong con cháu bớt đau. Tiền kiếm khó lắm. Giữ được tiền còn khó hơn. Mất rồi… lấy lại chẳng dễ đâu. Thôi, khuya rồi. Ông dừng ở đây. Con nghe được bao nhiêu, giữ lại bấy nhiêu trong lòng. Chỉ cần nhớ một điều thôi: 👉 Tiền thật, giấy thật… chưa chắc đã là an toàn thật.

Người già đi tìm chỗ nương thân – Phần: Nhận đơn

Người già đi tìm chỗ nương thân – Phần: Nhận đơn Sáng nay, đúng 8 giờ 30, người cháu nhắn tin cho tôi: “Cháu đến đón chú ra Ủy ban phường.” Cậu đi rất chậm, đi sát lề, chờ tôi từng bước để vào được trụ sở Ủy ban nhân dân phường. Tôi hỏi nơi nộp đơn. Người ta chỉ đúng vào người cán bộ hôm qua đã tiếp tôi. Tôi cầm lá đơn bước vào. Hồ sơ của tôi có hai phần: – Một là đơn xin được vào trại dưỡng lão theo chế độ người có công. – Hai là bản trình bày hoàn cảnh, nói rõ tình trạng sức khỏe, tuổi tác, và nguyện vọng của tôi. Người cán bộ nhìn tôi rồi nói: “Cháu đã trả lời với chú hôm qua rồi cơ mà.” Tôi hiểu ngay ý đó.

Tôi hỏi lại, rất rõ ràng: “Có nghĩa là cháu không nhận đơn của chú, đúng không?” Tôi nói tiếp, không cao giọng, cũng không đôi co: “Bây giờ thế này. Cháu là người làm việc tại đây. Nhiệm vụ của cháu là nhận đơn. Còn việc giải quyết hay không là trách nhiệm của cán bộ cấp trên. Cháu cứ nhận đơn cho chú. Nếu cháu không nhận, thì cháu ghi cho chú một cái biên bản: ngày giờ hôm nay, cháu từ chối không nhận đơn của chú. Còn nếu cháu nhận đơn, thì cháu ghi giấy xác nhận: ngày giờ hôm nay, cháu đã nhận lá đơn của chú. Chỉ cần ngắn gọn như vậy thôi. Còn việc giải quyết, chắc chắn không phải cháu quyết.” Người cán bộ im lặng. Rồi điện thoại. Rồi lại điện thoại. Qua vài cuộc gọi. Cuối cùng, người cán bộ chấp nhận nhận đơn. Và viết cho tôi giấy nhận đơn. Hai chú cháu ra về. Bước đi không nhanh hơn, nhưng lòng thì nhẹ hơn. Ít nhất, bước một đã xong: đơn đã được nộp. Theo như tôi tìm hiểu, sau khi nộp đơn như vậy, trong khoảng 10 đến 15 ngày, sẽ có ý kiến trả lời từ cán bộ cấp trên về việc một người già là thương binh nặng, ở cái tuổi gần 70, đi tìm một nơi nương thân cho quãng đời còn lại. Con đường này chưa biết kết quả ra sao. Nhưng hôm nay, tôi biết mình đã làm đúng một việc: không im lặng, không bỏ cuộc, và không tự gạt mình ra bên lề.

Người già tìm chỗ nương thân”.

Người già tìm chỗ nương thân”. ⸻ Người già đi tìm chỗ nương thân – Phần: Nhận đơn Sáng nay, đúng 8 giờ 30, người cháu nhắn tin cho tôi: “Cháu đến đón chú ra Ủy ban phường.” Cậu đi rất chậm, đi sát lề, chờ tôi từng bước để vào được trụ sở Ủy ban nhân dân phường. Tôi hỏi nơi nộp đơn. Người ta chỉ đúng vào người cán bộ hôm qua đã tiếp tôi. Tôi cầm lá đơn bước vào. Hồ sơ của tôi có hai phần: – Một là đơn xin được vào trại dưỡng lão theo chế độ người có công. – Hai là bản trình bày hoàn cảnh, nói rõ tình trạng sức khỏe, tuổi tác, và nguyện vọng của tôi. Người cán bộ nhìn tôi rồi nói: “Cháu đã trả lời với chú hôm qua rồi cơ mà.” Tôi hiểu ngay ý đó. Tôi hỏi lại, rất rõ ràng: “Có nghĩa là cháu không nhận đơn của chú, đúng không?” Tôi nói tiếp, không cao giọng, cũng không đôi co: “Bây giờ thế này. Cháu là người làm việc tại đây. Nhiệm vụ của cháu là nhận đơn. Còn việc giải quyết hay không là trách nhiệm của cán bộ cấp trên. Cháu cứ nhận đơn cho chú. Nếu cháu không nhận, thì cháu ghi cho chú một cái biên bản: ngày giờ hôm nay, cháu từ chối không nhận đơn của chú. Còn nếu cháu nhận đơn, thì cháu ghi giấy xác nhận: ngày giờ hôm nay, cháu đã nhận lá đơn của chú. Chỉ cần ngắn gọn như vậy thôi. Còn việc giải quyết, chắc chắn không phải cháu quyết.” Người cán bộ im lặng. Rồi điện thoại. Rồi lại điện thoại. Qua vài cuộc gọi. Cuối cùng, người cán bộ chấp nhận nhận đơn. Và viết cho tôi giấy nhận đơn. Hai chú cháu ra về. Bước đi không nhanh hơn, nhưng lòng thì nhẹ hơn. Ít nhất, bước một đã xong: đơn đã được nộp. Theo như tôi tìm hiểu, sau khi nộp đơn như vậy, trong khoảng 10 đến 15 ngày, sẽ có ý kiến trả lời từ cán bộ cấp trên về việc một người già là thương binh nặng, ở cái tuổi gần 70, đi tìm một nơi nương thân cho quãng đời còn lại. Con đường này chưa biết kết quả ra sao. Nhưng hôm nay, tôi biết mình đã làm đúng một việc: không im lặng, không bỏ cuộc, và không tự gạt mình ra bên lề.

Người già đi tìm chỗ nương thân – Phần: “Chú có vợ mà”

5 tiếp theo của chuỗi “Người già đi tìm chỗ nương thân”. ⸻ Người già đi tìm chỗ nương thân – Phần: “Chú có vợ mà” Ngày hôm sau, người cháu – tôi tạm gọi là người cháu tốt bụng – chở tôi đến Ủy ban nhân dân phường. Nơi hằng tháng, hằng năm vẫn chi trả trợ cấp thương tật cho tôi. Tôi trình bày rõ nguyện vọng. Muốn tìm hiểu thủ tục để được vào trại dưỡng lão, trại chăm sóc thương binh nặng, theo chế độ người có công. Người cán bộ tiếp tôi nghe xong, rồi trả lời: “Chú có vợ mà. Chú có gia đình. Chú không phải là người già cô đơn. Vì vậy, chú không thuộc diện người già cô đơn.” Nghe xong, tôi nhìn thẳng vào mắt người cán bộ ấy. Tôi hỏi lại, rất bình tĩnh: “Ý của cháu là thế này phải không? Tôi muốn vào trại dưỡng lão dành cho thương binh loại 1, người có công, thì tôi phải bỏ vợ hay sao? Có nghĩa là chỉ khi tôi bỏ vợ, tôi mới được gọi là cô đơn, đúng không?” Người cán bộ im lặng. Tôi nói tiếp: “Thôi, mình nói chuyện bằng miệng thế này thì rất khó. Chú không tranh cãi. Chú chỉ xin một điều thôi. Cháu có thể cho chú biết: – Văn bản nào quy định – Số hiệu bao nhiêu – Điều khoản nào nói rằng người có công, thương binh nặng phải bỏ vợ thì mới được vào trại dưỡng lão? Chú cần biết rõ để còn đi tiếp con đường của mình.” Quanh đi quẩn lại một lúc, cuối cùng người cán bộ cũng cung cấp cho tôi một thông tin. Không phải một văn bản đầy đủ. Chỉ là hai trang giấy in ra, có nói đến một nghị định, nhưng không ghi rõ tên nghị định, số hiệu đầy đủ. Tôi đọc rất kỹ. Và qua những gì thể hiện trong đó, tôi thấy rằng: Trong hoàn cảnh của tôi – thương binh nặng, gần 70 tuổi – vẫn có cơ sở để được xem xét vào trại dưỡng lão theo diện người có công. Hai chú cháu đứng dậy ra về. Tôi vẫn chào người cán bộ đàng hoàng, và hẹn: “Ngày mai tôi sẽ quay lại.” Về đến nơi, tôi nhờ tìm hiểu thêm thông tin, và bắt đầu soạn đơn. Nội dung rất rõ ràng: Đơn xin được vào trại dưỡng lão, trại chăm sóc thương binh nặng, theo chế độ người có công. Tôi chuẩn bị để nộp lại cho Ủy ban nhân dân phường vào buổi hôm sau. Con đường này chưa xong. Nhưng tôi biết, ít nhất mình đã bước thêm một bước, không im lặng, không buông xuôi.

Người già đi tìm chỗ nương thân – Phần: Một triệu một ngày

Người già đi tìm chỗ nương thân – Phần: Một triệu một ngày Sau khi xem xong các phòng và nghe rõ giá tiền, tôi mới hiểu cụ thể: Nếu người già không đi lại được, thuê cả phòng, ở một mình: 26 triệu một tháng. Nếu ở ghép, thì 14 triệu – 15 triệu một tháng. Nói cho gọn: Bệnh càng nặng, càng cần người phục vụ nhiều, thì giá là 26 triệu. Người thanh niên nổ máy xe, quay sang nói: “Thôi chú ơi, mình đi về.” Trên đường về, cậu bắt đầu tính cho tôi nghe. “Chú thử tính nhé. 26 triệu chia ra một tháng 30 ngày, mỗi ngày xấp xỉ 1 triệu. Vậy một ngày chú ăn hết bao nhiêu? Ngoài ăn uống ra, thuốc men khi chú ốm đau thì bao nhiêu? Chú tự tính được mà.” Cậu nói tiếp: “Đấy là mức 26 triệu. Còn mức 15 triệu hay 14 triệu, chú cũng tự chia ra được chứ.” Cậu nhìn tôi rồi nói chậm lại: “Hiện giờ chú đang ở khách sạn, giá chỉ khoảng ba trăm rưỡi đến bốn trăm nghìn một ngày. Chú vẫn còn tập tễnh, vẫn chống gậy, vẫn đi lại được. Vậy vào đó làm gì cho tốn thêm tiền hả chú?” Tôi im lặng. Nghe. Không cãi. Không phản bác. Trên chặng đường về, cậu chở tôi ngang qua một ngôi trường đại học. Cậu nhìn sang, rồi kể. Gần mười năm trước, ngày ấy cậu nghèo lắm. Thi đỗ đại học, nhưng không có tiền. Năm thứ nhất: không có tiền mua máy vi tính. Năm thứ hai: vẫn không có tiền mua máy vi tính. Chỉ học lý thuyết, không thực hành. Đến năm thứ ba, khi có tiền mua được máy, thì kiến thức đã thiếu hụt quá nhiều. Những gì cần học từ năm đầu, năm hai, cậu không theo kịp nữa. Kết quả là không tốt nghiệp được đại học. Ra trường không bằng cấp, sau mấy năm học dở dang, cậu đi làm cò đất. Gần mười năm nay. Mười năm làm nghề. Cậu tâm sự rất thật: “Nếu làm đàng hoàng, thẳng thắn, thì bán đất khó lắm. Muốn bán được thì phải trái phải chút.” Nhưng cậu lại không phải người nặng nề, không lọc lừa. Nên những dự án, những vụ bán nhà, bán đất của cậu phần lớn không thành công. Mười năm trôi qua, cậu vẫn chưa có nhà. Vẫn phải đi thuê. Gia đình bên nội không ủng hộ. Cũng chẳng giúp đỡ gì. Cứ về nhà là cha mẹ đuổi, không cho ở. Hiện giờ, vợ chồng cậu cũng chật vật từng ngày. Nghe đến đó, tôi đồng cảm. Không phải thương hại. Mà là thấy bóng mình ngày xưa trong câu chuyện của cậu. Trưa hôm ấy, hai chú cháu ghé vào ăn cơm. Bữa cơm không sang. Nhưng nói chuyện thì rất thật. Tôi hẹn cậu: “Sáng mai, cháu chở giúp chú ra Ủy ban nhân dân phường. Chú muốn hỏi thủ tục vào trại dưỡng não theo diện người có công. Vì chú thuộc diện đó.” Cậu nói ngay: “Chú không tội gì mà vào mấy trại dưỡng lão thương mại kia. Tiền nhiều quá, cháu thấy xót lắm.” Tôi gật đầu. Nhất trí theo ý kiến của cậu. Con đường phía trước vẫn chưa rõ. Nhưng ít nhất, tôi biết mình chưa đi một mình.

già đi tìm chỗ nương thân – Phần: Căn phòng 20 mét vuông

già đi tìm chỗ nương thân – Phần: Căn phòng 20 mét vuông Khi tôi đến thăm quan trại dưỡng lão, người ta dẫn tôi đi xem từng căn phòng. Mỗi phòng rộng chừng gần hai mươi mét vuông. Trong phòng có hai cái giường kê đối diện nhau. Có khu vệ sinh khép kín. Có hai cái táp đầu giường, một cái tủ đựng đồ. Có một cái vô tuyến đặt gọn một góc. Trên tường có một cái bảng nhỏ, để ghi tên, ghi thuốc, ghi giờ giấc sinh hoạt. Nhìn qua, tôi không chê trách gì. Vệ sinh sạch sẽ. Trang thiết bị tương đối đầy đủ. Phù hợp với hoàn cảnh của người già. Mùa hè có điều hòa cho mát. Mùa đông có sưởi cho ấm. Ở góc độ chăm sóc, tôi không trách. Nhưng đứng trong căn phòng đó, tôi chợt thấy nó quen lắm. Quen như đã từng sống trong đó từ rất lâu rồi. Tôi nhớ ra: Cái mô hình này rất giống những căn nhà mà tôi đã từng xây để cho thuê cách đây bốn mươi, năm mươi năm. Những căn hộ nhỏ, diện tích tương tự. Ngày ấy, tôi cho học sinh thuê để đi học. Giá rẻ. Không đắt đỏ. Không mang cái cảm giác “đặt cả cuối đời vào một căn phòng”. Sau này, tôi sẽ kể kỹ hơn về quãng thời gian đó. Về lúc tôi còn sức, còn tiền, còn khả năng xây nhà, cho thuê, xoay xở cuộc sống. Còn bây giờ, đứng ở đây, tôi chỉ nghĩ một điều. Trong đời thường, con người ta bon chen, tranh chấp, thậm chí trộm giật… Mục đích cuối cùng cũng chỉ là có tiền. Nhưng đến cuối đời, lại phải đi tìm một nơi ở cũng chỉ chừng ấy mét vuông. Ở nhà thì cũng không khá hơn. Rồi chết đi, có mang theo được gì đâu. Con cháu, đứa nào thì có phận của đứa ấy. Nếu nó để ý, thì đã để các cụ ở nhà mà chăm sóc. Nhưng nó bận. Nó không có thời gian. Mà người già thì đâu chỉ cần bữa ăn. Ngoài chăm sóc sinh hoạt hàng ngày, còn cần người nói chuyện, cần y tế, cần sự hiện diện của con người bên cạnh. Mới ngày nào, tôi còn là một đứa trẻ. Rồi thành thanh niên. Rồi cũng bon chen, cũng kiếm được tiền. Vậy mà bây giờ, tôi lại rơi vào hoàn cảnh phải dựa dẫm vào một cậu thanh niên trẻ, để chở tôi đi xem những nơi mà tôi đang chuẩn bị phải đến ở trong quãng đời còn lại. Nghĩ đến đó, tôi đứng yên rất lâu trong căn phòng hai mươi mét vuông ấy. Không nói gì. Chỉ nghe rõ tiếng thời gian đang khép dần lại phía sau lưng mình.