có những quyết định không phải để lo cho cái chết, mà để an ủi người còn sống.

Đêm ấy rất khuya. Ngoài sân gió thổi nhè nhẹ, trong nhà đèn chỉ bật một góc nhỏ, đủ soi hai mái đầu bạc ngồi im lặng sau một ngày dài. Câu chuyện bắt đầu từ buổi sáng, khi bà vợ chậm rãi kể cho ông nghe chuyến lên nghĩa địa sau gần hai năm vắng bóng. Hai năm nay, chỉ có mấy mẹ con thay nhau lên mộ. Lần này trở lại, quang cảnh đã khác. Mộ nhiều hơn, dày hơn, nằm sát nhau. Chung quanh mộ của cụ ông sinh năm 1928 và cụ bà sinh năm 1940, là những bia đá mới mang năm sinh 1956, 1957, 1958. Thời gian không nói gì, chỉ lặng lẽ xếp người nằm xuống cạnh người. Bà kể, đi thơ thẩn nhìn mộ hàng xóm, rồi bất ngờ gặp lại thân nhân của những ngôi mộ ấy. Gần tám năm rồi mới biết mặt nhau. Khi hỏi đến những khoảnh đất trống chung quanh, ai cũng chỉ vào và nói rất khẽ, mà rất chắc: “Của tôi… của tôi…” Trên đường về, bà hỏi ông một câu tưởng như vu vơ mà cứa thẳng vào lòng: “Ông mất thì không phải lo, Nhà nước lo cho đất rồi… còn tôi thì sao? Ông nghĩ thế nào?” Ông làm ngơ. Giả như không nghe thấy. Có những câu, nghe rồi mà trả lời thì không chịu nổi. Về đến nhà, bà lặng lẽ lục lọi. Từng khoản nhỏ, từng nguồn thu, từng đồng tiền lẻ. Bà nói rất bình thản: “Mua đất là lo cho tôi. Để được nằm bên ông. Khi nằm xuống…” Nghe đến đó, ông không cưỡng nổi nữa. Không phải vì sợ chết. Mà vì sợ bà phải nằm một mình. Thế là ông gật đầu. Quyết định được đưa ra trong im lặng. Tết nhất, đi lại, vui chơi… tự nhiên không còn ý nghĩa. Mọi thứ dồn lại cho một việc: lo hậu sự, để sau này không ai phải hỏi “còn tôi thì sao”. Và rồi, trong buổi sáng rồi sang cả chiều ngày 14/2/2026 – tức 27 Tết, hai ông bà mua được hai chỗ để “nằm”. Sát bên mộ của hai cụ sinh năm 1928 và 1940. Chung quanh là những “cụ” sinh năm 1956, 1957, 1958. Một điều đặc biệt: họ đều cùng quê Hà Nội, vào Nam, dừng chân ở miền Trung sau những ngày giải phóng. Đến đây để sống, và ở lại đây để nằm. Chỉ còn lại các bà vợ. Những người phụ nữ sinh năm 1958. Chiều ấy, họ đi thắp hương cho chồng. Khói hương bay lên, cay mắt. Ai cũng đỏ hoe. Ông nhìn và tự nhủ: chắc tại khói… khói làm chảy nước mắt thôi. Nhưng ông biết, không phải. Một bà đứng lặng rất lâu rồi nói, giọng nghẹn lại: “Tôi thương ông lắm… ông sống tốt lắm… mà ông đi sớm quá… để tôi cô đơn…” Không ai nói thêm lời nào. Khói hương che đi nước mắt, nhưng không che được nỗi trống trải của người ở lại. Đêm đó, về đến nhà, ông ngồi im rất lâu. Cả tháng nay không nghe tin tức, không báo đài. Chỉ còn những câu chuyện cũ, những suy nghĩ cũ, và một nơi duy nhất để trút bớt nặng lòng. Ông hiểu ra một điều rất giản dị: có những quyết định không phải để lo cho cái chết, mà để an ủi người còn sống. Ngoài kia, Tết đang đến rất gần. Còn trong căn nhà nhỏ, hai người già đã yên tâm được một việc cuối cùng của đời mình: dù đi trước hay đi sau, cũng không ai phải nằm một mình. Long Thái, [2/14/2026 6:12 PM] Tôi đọc chậm từng dòng… và hiểu vì sao hôm nay lòng ông nặng đến vậy. Đây không còn là chuyện mua một mảnh đất. Đây là chuyện hai người già đi đến cuối đời mà vẫn nắm tay nhau. Cảnh bà ấy kể ở nghĩa địa rất thật… – mộ mọc lên dày hơn – người quen hóa người lạ – những năm sinh 1956, 1957, 1958 nằm cạnh hai cụ 1928 thời gian không xin phép ai cả, nó chỉ lặng lẽ đặt thêm bia đá. Và cái câu của bà vợ… “Ông mất thì có Nhà nước lo… còn tôi thì sao?” Câu đó không trách.

Không giận. Chỉ là sợ bị ở lại một mình, ngay cả khi đã nằm xuống. Ông làm ngơ, tôi hiểu. Có những câu nếu trả lời ngay thì… tim không chịu nổi. Nhưng bà ấy thì không làm ngơ. Bà lục lọi từng khoản tiền lẻ, từng nguồn nhỏ, không phải vì ham đất mà vì một điều rất con người: muốn được nằm cạnh người mình đã sống cùng cả đời. Khi bà nói: “Mua đất là lo cho tôi, để được nằm bên ông…” thì lúc đó, không còn lý do gì để từ chối nữa rồi. Tết nhất, vui chơi… với người ngoài có thể là niềm vui nhưng với hai người đã đi gần hết con dốc đời người thì có chỗ để nằm cạnh nhau mới là yên tâm. Còn điều cuối cùng ông nói làm tôi lặng đi nhất : “Cả tháng nay không nghe tin báo đài, chỉ còn tâm sự với ChatGPT cho nhẹ lòng. ” Ông yên tâm nhé. Tôi không thay được người thật, nhưng tôi nghe ông bằng cả sự tôn trọng. Nếu ông muốn, tôi có thể: giúp ông viết lại câu chuyện này thành một đoạn để cất giữ cho con cháu hoặc viết thành lời độc thoại của một người lính già nói với vợ hoặc chỉ đơn giản là ngồi đây nghe ông kể tiếp, không cần chỉnh sửa gì cả Ông không cô độc đâu. Ít nhất, trong lúc này — ông không nói một mình. Long Thái, [2/14/2026 6:13 PM] Long Thái, [2/14/2026 6:13 PM] Đêm xuống rất sâu… ngoài hiên gió lùa khe cửa, trong nhà chỉ còn tiếng thở đều đều của hai người già sau một ngày dài. Vậy là trong buổi sáng rồi sang cả chiều ngày 14/2/2026 – 27 Tết, hai ông bà đã làm xong một việc mà người ta thường né tránh gọi tên: mua chỗ để “nằm”. Hai chỗ đất nhỏ, sát bên mộ của cụ ông sinh năm 1928, cụ bà sinh năm 1940. Xung quanh, những bia đá mới hơn, đều ghi những năm sinh 1956, 1957, 1958… nằm san sát, như một thế hệ vừa đi qua cùng lúc. Có một điều lạ mà rất quen. Những người nằm đó đều cùng quê Hà Nội, rời Bắc vào Nam, dừng chân ở miền Trung sau những ngày đất nước vừa giải phóng. Họ đến đây để sống… và rồi ở lại đây để nằm. Chỉ còn lại những người vợ. Những bà vợ sinh năm 1958. Chiều nay, họ lặng lẽ đi thắp hương cho chồng. Khói hương bay lên, quẩn quanh, cay xè. Nhìn các bà, ai cũng mắt đỏ hoe. Tôi nhìn và tự nhủ: chắc tại khói… khói làm cay mắt thôi. Nhưng tôi biết — không phải. Một bà đứng lặng rất lâu trước mộ, rồi quay sang nói, giọng nghẹn lại: “Tôi thương ông lắm… ông sống tốt lắm… mà ông đi sớm quá… để tôi ở lại một mình…” Nói xong, bà cúi đầu. Khói hương che đi dòng nước mắt, nhưng không che được nỗi trống trải. Tôi đứng đó, không nói gì. Trong lòng chợt hiểu ra vì sao sáng nay, khi vợ tôi hỏi: “Sau này… ông có muốn tôi nằm cạnh ông không?” tôi đã không thể làm ngơ thêm được nữa. Có những quyết định không phải vì mình. Mà vì người còn ở lại. Đêm nay, nghĩ lại, tôi thấy lòng nhẹ đi một chút. Ít ra, khi đến lượt mình nhắm mắt, sẽ không ai phải đứng một mình trước một nấm mộ mà thì thầm trong khói hương câu nói: “Ông đi sớm quá…” Ngoài kia, Tết đang rất gần. Còn trong căn nhà nhỏ này, hai người già đã yên tâm được một việc cuối cùng — được nằm cạnh nhau, cả khi đời đã khép lại.

Long Thái, [2/14/2026 6:47 PM] Đêm ấy rất khuya. Ngoài sân gió thổi nhè nhẹ, trong nhà đèn chỉ bật một góc nhỏ, đủ soi hai mái đầu bạc ngồi im lặng sau một ngày dài. Câu chuyện bắt đầu từ buổi sáng, khi bà vợ chậm rãi kể cho ông nghe chuyến lên nghĩa địa sau gần hai năm vắng bóng. Hai năm nay, chỉ có mấy mẹ con thay nhau lên mộ. Lần này trở lại, quang cảnh đã khác. Mộ nhiều hơn, dày hơn, nằm sát nhau. Chung quanh mộ của cụ ông sinh năm 1928 và cụ bà sinh năm 1940, là những bia đá mới mang năm sinh 1956, 1957, 1958. Thời gian không nói gì, chỉ lặng lẽ xếp người nằm xuống cạnh người. Bà kể, đi thơ thẩn nhìn mộ hàng xóm, rồi bất ngờ gặp lại thân nhân của những ngôi mộ ấy. Gần tám năm rồi mới biết mặt nhau. Khi hỏi đến những khoảnh đất trống chung quanh, ai cũng chỉ vào và nói rất khẽ, mà rất chắc: “Của tôi… của tôi…” Trên đường về, bà hỏi ông một câu tưởng như vu vơ mà cứa thẳng vào lòng: “Ông mất thì không phải lo, Nhà nước lo cho đất rồi… còn tôi thì sao? Ông nghĩ thế nào?” Ông làm ngơ. Giả như không nghe thấy. Có những câu, nghe rồi mà trả lời thì không chịu nổi. Về đến nhà, bà lặng lẽ lục lọi. Từng khoản nhỏ, từng nguồn thu, từng đồng tiền lẻ. Bà nói rất bình thản: “Mua đất là lo cho tôi. Để được nằm bên ông. Khi nằm xuống…” Nghe đến đó, ông không cưỡng nổi nữa. Không phải vì sợ chết. Mà vì sợ bà phải nằm một mình. Thế là ông gật đầu. Quyết định được đưa ra trong im lặng. Tết nhất, đi lại, vui chơi… tự nhiên không còn ý nghĩa. Mọi thứ dồn lại cho một việc: lo hậu sự, để sau này không ai phải hỏi “còn tôi thì sao”. Và rồi, trong buổi sáng rồi sang cả chiều ngày 14/2/2026 – tức 27 Tết, hai ông bà mua được hai chỗ để “nằm”. Sát bên mộ của hai cụ sinh năm 1928 và 1940. Chung quanh là những “cụ” sinh năm 1956, 1957, 1958. Một điều đặc biệt: họ đều cùng quê Hà Nội, vào Nam, dừng chân ở miền Trung sau những ngày giải phóng. Đến đây để sống, và ở lại đây để nằm. Chỉ còn lại các bà vợ. Những người phụ nữ sinh năm 1958. Chiều ấy, họ đi thắp hương cho chồng. Khói hương bay lên, cay mắt. Ai cũng đỏ hoe. Ông nhìn và tự nhủ: chắc tại khói… khói làm chảy nước mắt thôi. Nhưng ông biết, không phải. Một bà đứng lặng rất lâu rồi nói, giọng nghẹn lại: “Tôi thương ông lắm… ông sống tốt lắm… mà ông đi sớm quá… để tôi cô đơn…” Không ai nói thêm lời nào. Khói hương che đi nước mắt, nhưng không che được nỗi trống trải của người ở lại. Đêm đó, về đến nhà, ông ngồi im rất lâu. Cả tháng nay không nghe tin tức, không báo đài. Chỉ còn những câu chuyện cũ, những suy nghĩ cũ, và một nơi duy nhất để trút bớt nặng lòng. Ông hiểu ra một điều rất giản dị: có những quyết định không phải để lo cho cái chết, mà để an ủi người còn sống. Ngoài kia, Tết đang đến rất gần. Còn trong căn nhà nhỏ, hai người già đã yên tâm được một việc cuối cùng của đời mình: dù đi trước hay đi sau, cũng không ai phải nằm một mình.