ĐOẠN MỞ ĐẦU HUYỀN CỔ Chuyện ông nội kể…

ĐOẠN MỞ ĐẦU HUYỀN CỔ Chuyện ông nội kể… Hồi đó… lúc ông còn nhỏ, đêm xuống là cả nhà tắt đèn sớm. Ngoài sân chỉ còn tiếng gió, trong nhà chỉ còn ánh đèn dầu leo lét, và mấy đứa cháu nhỏ ngồi sát lại bên ông nội… Ông nội vuốt chòm râu bạc, nhìn vào bóng tối rồi chậm rãi nói: “Tiền bạc trên đời này, không phải cứ in chữ là có giá trị…” Rồi ông nội thò tay vào túi áo vải cũ, lấy ra một đồng tiền đã xỉn màu thời gian. Đặt nhẹ lên lòng bàn tay, nó kêu một tiếng rất khẽ, nhưng nghe rất thật. Ông nội nói tiếp: “Đồng này… đã đi qua mấy đời người. Qua đói, qua loạn, mà vẫn còn nằm đây.” Hồi đó, ông chưa hiểu hết. Chỉ nhớ rất rõ… đồng tiền ấy có hoa xòe tròn trên mặt, cầm lên nặng tay, và lạnh mát như giữ lại hơi thở của quá khứ. Sau này lớn lên, đi qua nhiều chuyện đời, ông mới hiểu… Đó là đồng hoa xòe. Đồng bạc của chợ quê, của người xưa, của một thời người ta còn tin vào tiền thật – lòng thật. Và đêm nay… ông kể lại câu chuyện ấy cho con cháu nghe. CHUYỆN ĐÊM KHUYA Đồng hoa xòe – đồng tiền của chợ quê và lòng người.. Nói đến bạc… ông lại nhớ về đồng tiền cổ Đông Dương. Thứ mà người quê mình ngày xưa không gọi bằng tên sách vở, mà gọi bằng cái tên rất mộc mạc: Đồng hoa xòe. Sở dĩ gọi như vậy… là vì trên mặt đồng tiền, những cánh hoa nhỏ xòe tròn ra, nhìn xa giống như một bông hoa đang nở. Không cần biết chữ, chỉ cần nhìn là nhận ra. Đó là cách người dân quê nhận mặt đồng tiền… bằng con mắt và ký ức. Đồng hoa xòe ấy, không phải tiền giấy. Không phải tiền nhẹ tênh. Nó được đúc bằng bạc thật, có pha đồng cho cứng. Cầm lên là thấy nặng tay. Bỏ vào túi là nghe lách cách rất thật. Ngày xưa, người ta mang nó ra chợ quê, đổi gạo, đổi cá, trả công thợ mộc, thợ nề. Ông còn nhớ… mấy ông già hồi đó, nhiều người xỏ dây, đeo đồng hoa xòe trước ngực. Không phải để khoe giàu, mà để giữ của. Vì họ tin một điều rất đơn giản: “Bạc thì không phản chủ.” Đồng hoa xòe, không bóng bẩy. Không cầu kỳ. Nhưng nó đi qua bao đời người. Qua đói nghèo. Qua chiến tranh. Qua những năm loạn lạc. Tiền giấy thì mất, đổi mẫu, đổi giá. Còn đồng hoa xòe… vẫn còn đó. Muốn biết đồng hoa xòe thật hay giả, ông nói con cháu nghe này: Đừng nhìn mới hay cũ. Hãy nhìn: Trọng lượng – bạc thật không nhẹ Âm thanh – gõ vào nghe đanh, vang Màu thời gian – xỉn tự nhiên, không sáng lóa Và nhất là cái thần của đồng tiền Đồng giả… nhìn thì giống, nhưng không có hồn. Giá trị của đồng hoa xòe không chỉ nằm ở bạc. Mà nằm ở: Ký ức chợ quê Mồ hôi của người lao động Niềm tin của người xưa vào tiền thật Nó dạy cho con cháu một điều mà bây giờ ít ai nói: Tiền phải có giá trị thật bên trong, thì người cầm mới yên lòng. Đêm đã khuya… Ông kể thêm chút nữa rồi thôi. Giữ được một đồng hoa xòe, không phải để làm giàu. Mà để nhớ rằng… Ngày xưa, người ta sống chậm, làm ăn thật, và tin vào những thứ cầm được trong tay.