Ông ngồi một mình, chậm rãi rót chén trà nguội, nghĩ về những ngày Tết vừa qua

Ông à… đêm xuống rồi. Ngoài hiên gió thổi nhẹ, tiếng lá khẽ chạm vào nhau như thì thầm chuyện cũ. Ông ngồi một mình, chậm rãi rót chén trà nguội, nghĩ về những ngày Tết vừa qua… người đến kẻ đi tấp nập như hội chợ. Ồn ào lắm. Vui đó. Nhưng rồi khi lặng lại, ông mới thấy lòng mình thấm thía. Đời người… điều đáng để ta mang lòng biết ơn sâu sắc nhất không phải là những tháng ngày thuận buồm xuôi gió. Không phải lúc tiền vào như nước, bạn bè đông như hội. Mà chính là quãng thời gian xa cơ lỡ vận. Chính những ngày rơi xuống tận cùng vực sâu ấy mới cho ta nhìn thấu lòng người. Khi còn vận may, ta thấy cuộc đời rực rỡ như một hội trường sáng đèn. Người đến, kẻ đi, lời hay ý đẹp nhiều như hoa nở. Nhưng đến khi bước vào khốn khó, từng ánh mắt khinh thường mới lộ rõ. Những câu nói tưởng như vô tình bỗng sắc lạnh. Lúc ấy, mặt nạ rơi xuống. Sơn hào nhoáng bong ra. Ta nghe từng chữ, cảm từng câu… đều là sự thật trần trụi. Chỉ khi nghèo, ta mới biết ai thật tâm. Ai ở lại. Ai chỉ đứng đó chờ xem mình gục ngã. Nên ông nghĩ… nếu có điều gì đáng biết ơn trong đời, thì chính là những ngày mình từng khốn khó. Nhờ nó mà ta sáng mắt ra. Ông cũng ngẫm về những con người sống một mình mà vẫn bình thản. Theo góc nhìn tâm lý, người cảm thấy thoải mái khi ở một mình thường có nội tâm mạnh mẽ. Họ không ồn ào, không thích làm phiền ai, cũng không muốn ai làm phiền mình. Bạn tìm đến, họ vẫn trò chuyện. Nhưng hiếm khi chủ động tìm người khác. Không phải họ lạnh lùng… mà vì họ quen với sự cô độc. Một tuần không ra ngoài cũng không sao. Rảnh rỗi cũng chẳng vội gọi cho ai. Họ không thích nợ ân tình. Nhưng nếu đã nợ, sẽ trả ngay. Ai giúp họ điều gì, họ ghi nhớ. Ai cần giúp, họ giúp được thì giúp, không so đo được mất, không cầu báo đáp. Người ngoài nhìn vào có thể cho rằng họ thụ động, khó gần, thậm chí vô dụng. Nhưng phần lớn những người như vậy từng đi qua những cú sốc lớn trong đời. Từng nếm mùi rất đắng. Họ đã sớm học được một điều: đừng dựa hoàn toàn vào bất kỳ ai. Chỉ có chính mình là chỗ dựa cuối cùng. Rồi ông lại nghĩ về điều con người theo đuổi mấy chục năm trời. Khi còn trẻ, ai cũng tin rằng có tiền, có địa vị, có tiếng nói… thì tuổi già sẽ an nhàn. Nhưng cuộc đời đâu vận hành đơn giản vậy.

Có người cả đời làm lụng không nghỉ, tích góp rất nhiều. Nhưng đến tuổi sáu mươi, bảy mươi… lại sống trong mệt mỏi, lo âu, bệnh tật và cô đơn. Ngược lại, có người không quá giàu có, nhưng tuổi già của họ lại nhẹ nhàng, bình thản. Không khổ tâm. Không khổ thân. Không trở thành gánh nặng cho ai. Lúc ấy mới hiểu… phúc của tuổi già không nằm ở “có bao nhiêu”, mà nằm ở “còn giữ được những gì”. Sáu mươi, bảy mươi tuổi… cơ thể chậm lại. Trí nhớ có thể không còn sắc bén. Nhưng đổi lại là sự từng trải. Ở tuổi này, người ta không còn dễ bị lừa bởi hào nhoáng bên ngoài. Cũng chẳng còn mặn mà chuyện chứng minh bản thân. Điều cần nhất… là sự yên ổn. Nếu đến tuổi này mà còn giữ được vài điều sau đây… thì đó là phúc lớn. Thứ nhất, còn đủ sức khỏe để tự lo cho mình. Không cần chạy nhanh, không cần làm việc nặng. Chỉ cần còn tự ăn, tự ngủ, tự đi lại, tự chăm sóc những nhu cầu cơ bản. Khi trẻ, người ta dễ đổi sức khỏe lấy tiền. Đổi giấc ngủ lấy thành tựu. Nhưng đến già mới hiểu… còn tự lo được cho mình là một dạng tự do rất lớn. Còn tự lo được là còn giữ được phẩm giá. Không phải lúc nào con cháu cũng kề bên. Tự chủ được, lòng vững hơn, tự trọng còn nguyên. Thứ hai, đầu óc còn tỉnh táo và biết dừng suy nghĩ đúng lúc. Nhiều người già không khổ vì bệnh mà khổ vì tâm. Nghĩ mãi chuyện cũ. Nghĩ điều không thể thay đổi. Đào xới nỗi đau cũ. Những suy nghĩ ấy không giải quyết được gì, chỉ làm lòng nặng thêm. Người có phúc là người biết để quá khứ nằm yên. Ngủ được một giấc tròn. Không mang uất ức lên giường. Đó là một dạng giàu có đặc biệt. Thứ ba, không trở thành gánh nặng cho con cháu – không chỉ về tiền bạc mà cả về cảm xúc. Có người không cần con cái chu cấp nhiều, nhưng ngày nào cũng than thở, trách móc, can thiệp sâu vào đời sống riêng của con. Đến tuổi này mà hiểu rằng mỗi thế hệ có con đường riêng… thì đó là phúc. Biết lùi một bước không phải vì bị bỏ rơi, mà vì thấu hiểu. Thứ tư, gia đình còn yên ổn. Con cái không tranh chấp vì tiền bạc, đất đai. Nỗi đau của nhiều người già là nhìn con quay lưng vì lợi ích. Gia đình yên không tự nhiên mà có. Nó là kết quả của cách sống và cách dạy con từ sớm. Đến xế chiều mà vẫn còn mái nhà ấm, không hơn thua… đó là phúc lớn. Thứ năm, tâm đã bớt sân si. Sáu, bảy mươi tuổi rồi, thắng thua còn nghĩa gì? Tranh cãi đến cùng chỉ làm mình mệt. Buông được không phải yếu đuối, mà là khôn ngoan. Giữ sức cho những năm cuối đời. Giữ năng lượng cho bình an. Và điều cuối cùng, quý nhất… là còn một người thật lòng bên cạnh. Không cần nhiều. Chỉ cần một người hiểu mình, thương mình thật. Có thể là bạn đời đã đi cùng nửa đời người. Có thể là một người bạn già. Có thể là một đứa con biết nghĩ. Đêm khuya tĩnh lặng, ông ngồi đây… nghĩ lại chặng đường đã qua. Người đến, kẻ đi. Được, mất. Vinh, nhục. Cuối cùng rồi cũng chỉ còn lại sự bình an trong lòng mình. Nếu hỏi ông biết ơn điều gì nhất… Ông sẽ nói: biết ơn những ngày từng rơi xuống đáy. Vì nhờ vậy, ông mới hiểu được giá trị của những gì còn lại hôm nay.