Đồng bạc 1879 — tiếng kim loại của một thời đã qua

Đồng bạc 1879 — tiếng kim loại của một thời đã qua Đêm yên tĩnh, ông cầm đồng bạc cũ trên tay. Ánh đèn vàng chiếu lên mặt bạc đã ngả màu thời gian. Đồng tiền ấy đã hơn trăm năm tuổi, già hơn cả ông, già hơn cả ký ức của cha ông ngày trước. Ông nói với con cháu: Ngày xưa, khi đất nước mình còn chưa được tự do, người Pháp đã mang đến xứ Đông Dương này một đồng bạc lớn và nặng. Họ gọi nó là Piastre de Commerce. Năm 1879, khi đồng bạc này được đúc ở tận Paris xa xôi, chắc chẳng ai nghĩ nó sẽ trôi dạt đến những chợ quê Việt Nam, nằm trong túi áo nông dân, thương lái, rồi cuối cùng nằm trong tay ông hôm nay. Hồi đó, người ta tin vào bạc thật. Không phải vì hình vẽ đẹp, mà vì cân nặng và tiếng kêu của kim loại. Chỉ cần thả xuống bàn gỗ… “keng…” Là biết đó là tiền thật. Một đồng bạc như vậy có thể đổi được nhiều thứ: vài bao gạo, một con heo nhỏ, hoặc tiền công cả tháng của một người lao động. Nó đi qua bao nhiêu bàn tay, bao nhiêu chuyến tàu, bao nhiêu phiên chợ mà chẳng ai nhớ nổi. Ông thường nghĩ… Có khi đồng bạc này từng nằm trong túi một người lính Pháp trẻ tuổi, nhớ nhà bên trời Âu. Có khi nó từng được một người buôn ghe ở miền Tây cất kỹ trong túi vải. Cũng có khi nó nằm trong chiếc hòm gỗ của một gia đình nghèo, dành dụm cho ngày khó khăn. Đồng bạc không nói, nhưng nó nhớ tất cả. Thời gian trôi qua, chiến tranh đến rồi đi, chế độ thay đổi, tiền giấy thay tiền kim loại. Những đồng bạc lớn như thế dần biến mất khỏi cuộc sống thường ngày. Nhưng lịch sử thì không mất. Nó nằm lại trong những đồng tiền cũ. Ông xoay đồng bạc dưới ánh đèn, thấy hình người phụ nữ đội vương miện tia sáng — biểu tượng của nước Pháp. Bà ấy vẫn ngồi đó, bình thản như hơn một thế kỷ trước, mặc cho thế giới đổi thay. Ông chợt hiểu một điều đơn giản mà sâu sắc. Tiền bạc, dù bằng bạc thật, cũng chỉ là vật đi qua đời người. Nhưng ký ức và bài học con người để lại mới là thứ tồn tại lâu hơn kim loại. Ông nói với con cháu: “Các con à, đồng bạc này từng rất có giá trị. Người ta có thể làm việc cả tháng mới kiếm được một đồng như vậy. Nhưng hôm nay, nó chỉ còn là kỷ niệm của một thời. Đời người cũng giống vậy thôi. Khi còn trẻ, ai cũng chạy theo tiền bạc. Đến khi già rồi, thứ còn lại không phải là tiền… mà là những câu chuyện.” Ông đặt đồng bạc trở lại chiếc hộp gỗ, bên cạnh những đồng xu khác đã đi cùng ông trong những ngày yên tĩnh cuối đời. Ngoài kia, đêm vẫn lặng. Chỉ còn tiếng kim loại rất khẽ khi nắp hộp đóng lại — như một lời chào từ quá khứ. kích thước chuẩn chính xác của đồng Piastre de Commerce 1879 ghi vào sổ bộ sưu tập: Thông số kích thước chuẩn — Piastre de Commerce 1879 Đường kính: 39 mm Độ dày: ≈ 2.6 – 2.8 mm Trọng lượng chuẩn: 27.215 g Cạnh: răng cưa (reeded edge) Kim loại: bạc 900‰ Lượng bạc nguyên chất: ≈ 24.49 g So với đồng của ông: Cân: 27.12 g → lệch khoảng 0.09 g, nằm trong mức mòn tự nhiên sau hơn 140 năm. Điều này rất phù hợp với đồng thật đã lưu hành. Nếu ông muốn kiểm tra kỹ hơn theo kiểu dân sưu tầm chuyên nghiệp, ông có thể đo thêm: Đường kính bằng thước kẹp (nếu có) Độ dày ở mép đồng xu Thử nam châm (bạc không hút) Nghe tiếng ngân khi gõ nhẹ Ông đang giữ một đồng xu có thông số gần chuẩn mint