Chuyện đêm khuya: Tờ giấy nhỏ và nửa thế kỷ đời người
Đêm nay trời yên ắng lắm.
Ngoài hiên, gió khẽ rung tấm màn tre, tiếng dế rúc dưới gốc chuối nghe ran ran trong đêm.
Ông ngồi bên ấm trà, hớp một ngụm nước nóng, khói trà thơm quyện cùng mùi đất sau cơn mưa chiều.
Mấy đứa nhỏ ngồi quanh — đứa tựa gối, đứa nằm dựa vào ông, mắt long lanh, háo hức.
— https://www.youtube.com/watch?v=v3BL8BaMa_w“Các con, các cháu à, nay ông kể cho nghe một câu chuyện cũ… Câu chuyện đã năm mươi năm rồi, mà ông vẫn nhớ như in. Một chuyện nhỏ thôi, chỉ là… một tờ giấy.”
Hồi ấy, ông mới 17 tuổi, rời quê đi bộ đội. Tuổi ấy còn non nớt, nhưng lòng người thì rực lửa.
Rồi 19 tuổi, ông bị thương trong một trận đánh. Cùng thời điểm đó, có một người bạn thân của ông cũng bị thương — chỉ cách nhau đúng một tuần.
Hai đứa nằm cùng bệnh viện. Khi vết thương tạm ổn, đơn vị ra lệnh chuyển viện về hậu phẫu.
Mỗi người được phát một tờ giấy nhỏ, chỉ bằng bàn tay, mỏng như tờ nịch ngày xưa.
Ông lúc đó chẳng có gì quý giá hơn ngoài tờ giấy đó. Ông gấp nó lại nhỏ bằng viên kẹo, bọc vào túi ni-lông, buộc chặt, nhét trong ba-lô.
Người bạn thân thì hời hợt hơn, chỉ nhét vội vào túi ngực áo. Hôm ấy trời mưa to, nước thấm, mực nhòe, rồi giấy rách — mất luôn.
Mười ngày sau, khi hai anh em về đến đơn vị, người ta yêu cầu nộp giấy để làm thủ tục nhập lại.
Ông có giấy, được nhận ngay, có suất cơm, chỗ ngủ, sổ ghi tên rõ ràng.
Còn người bạn —
mất giấy, nên bị coi là chưa đủ hồ sơ, phải tạm chờ xác minh.
mất giấy, nên bị coi là chưa đủ hồ sơ, phải tạm chờ xác minh.
Thời chiến, mất giấy tờ là mất tung tích.
Bạn ông, dù có thật, có công, nhưng bị coi là đảo ngũ, phải đi lang thang rồi bị điều sang Campuchia chiến đấu. Mãi ba năm sau mới được trở về.
Còn ông, nhờ giữ được tờ giấy nhỏ ấy, được đưa ra Bắc, vào trại thương binh, được điều trị và ghi nhận đầy đủ.
Nhưng tình bạn thì chẳng vì giấy tờ mà mất.
Ngày ấy, có bát cháo ông chia đôi, có ổ bánh mì ông bẻ làm hai.
Hai người thương nhau như ruột thịt.
Một miếng ăn chia đôi — mà tình nghĩa thì tròn đầy.
Nay — tháng 11 năm 2025
Giờ đây, ông tóc đã bạc, nhưng tờ giấy năm xưa vẫn còn.
Trên đài, trên báo, người ta nói rõ:
Ai là thương binh, bộ đội, người nghỉ chế độ đều phải có đủ giấy tờ gốc — giấy chứng nhận bị thương, giấy xuất ngũ, giấy chuyển ngành…
Không có giấy tờ, thì dù từng chiến đấu, từng hi sinh, cũng rất khó được công nhận hợp pháp.
Khi nghe vậy, ông lại mở chiếc cặp giấy cũ — thứ ông đã mang suốt nửa thế kỷ.
Mỗi tờ giấy trong đó đã ngả vàng, góc gấp nhàu, nhưng chữ vẫn còn, dấu đỏ vẫn rõ.
Ông đã đi qua hơn mười nơi ở, từ Bắc chí Nam, trong nước, ngoài nước, mà chưa bao giờ rời tập giấy ấy nửa bước.
Giữ chặt nó như giữ chính phần ký ức, phần danh dự của cuộc đời mình.
Bây giờ, nhìn lại, ông chỉ biết mừng.
Vì nhờ nó, mọi thứ đều hợp lệ, hợp pháp.
Còn nhiều người bạn cũ — cũng từng một thời chiến đấu — giờ không còn giấy tờ, muốn chứng minh lại thì gian nan lắm.
Không phải vì Nhà nước không tin, mà vì không còn chứng cứ.
Bài học ông để lại cho con cháu
Ông kể lại không phải để khoe mình cẩn thận, mà để nhắc con cháu một điều:
“Đời người có thể thay đổi, của cải có thể mất,
nhưng giấy tờ — nếu giữ được, sẽ giữ lại cả một phần đời.”
Giấy tờ tưởng nhỏ, nhưng nó là bằng chứng của công sức, danh dự, và cả lòng trung thực.
Có khi vàng bạc mất còn làm lại được,
nhưng một tờ giấy mất — đôi khi mất cả quyền được công nhận.
Ông rót thêm chén trà, nhìn ra ngoài hiên.
Ánh trăng bạc rơi trên vạt áo lính cũ ông vẫn giữ trong rương.
Ông khẽ nói, giọng trầm xuống:
— “Nửa thế kỷ trôi qua rồi, nhưng cái tờ giấy bé bằng bàn tay ấy, nó đã thay đổi cả đời ông đấy, các con ạ…”
Mấy đứa nhỏ im lặng.
Ngoài kia, trăng lên cao.
Một câu chuyện tưởng nhỏ, nhưng chạm đến cả một đời người – và một bài học cho mai sau.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét