KHI MỖI CĂN NHÀ CÓ “CĂN CƯỚC” – VÀ ẢO VỌNG BẮT ĐẦU LÙI BƯỚC

CHUYỆN ĐÊM KHUYA KHI MỖI CĂN NHÀ CÓ “CĂN CƯỚC” – VÀ ẢO VỌNG BẮT ĐẦU LÙI BƯỚC Đêm đã khuya rồi… Ngoài kia, nhiều căn nhà đã tắt đèn. Người mệt thì ngủ, người lo thì trằn trọc. Còn tôi, ngồi đây, muốn kể cho bạn nghe một câu chuyện. Không phải chuyện cổ tích. Không phải chuyện làm giàu sau một đêm. Mà là câu chuyện về đất, về nhà, về một thay đổi âm thầm, nhưng có thể khiến nhiều người phải tỉnh giấc. Nếu bạn từng mua đất, từng đi hỏi nhà, từng nghe cò nói một đằng – giấy tờ một nẻo, thì câu chuyện đêm nay… có lẽ bạn nên nghe cho hết. ⸻ Người ta vừa quyết định một việc mà thoạt nghe rất khô khan: gắn mã định danh điện tử cho bất động sản. Nói cho dễ hiểu, từ ngày 1 tháng 3 năm 2026, mỗi căn nhà, mỗi mảnh đất ở Việt Nam sẽ có một thứ giống như… căn cước công dân. Một dãy ký tự, dài tới bốn chục chữ số, đi theo tài sản đó suốt cả đời: từ lúc hình thành, đưa vào sử dụng, mua bán, chuyển nhượng, cho đến khi đem thế chấp ngân hàng. Không chỉ nhà đất có mã. Cả những người xoay quanh nó cũng được gắn định danh: đơn vị quản lý chung cư, môi giới có chứng chỉ, người hưởng chính sách nhà ở. Nghe thì tưởng chỉ là chuyện quản lý. Nhưng thực ra, đây là bước ngoặt của cả thị trường. Ngày xưa, dữ liệu nhà đất nằm tản mát. Mỗi nơi giữ một mảnh. Giấy tờ chồng giấy tờ. Khai báo thì thủ công. Đối soát thì hời hợt. Chính những khoảng mù đó đã nuôi sống bao nhiêu trò: bán trùng, thổi giá, tạo sốt đất, vẽ quy hoạch bằng… miệng. Còn bây giờ, khi mỗi tài sản có “căn cước”, mọi giao dịch đều để lại dấu vết. Có thể truy ngược. Có thể kiểm chứng. Không còn dễ mà nói một đằng, làm một nẻo. Người ta gọi đó là quản trị bằng dữ liệu, chứ không còn là quản lý bằng giấy tờ nữa. Và cũng từ đây, nhiều người bắt đầu thấy… lạnh sống lưng. Những môi giới tay ngang, sống nhờ mập mờ thông tin, quen thổi giá, quen giấu lịch sử, bỗng thấy lợi thế của mình… tan dần. Có người nói thẳng: đây là hồi chuông khai tử cho nghề cò chụp giật. Giới đầu cơ lướt sóng cũng vậy. Những cú “ăn nhanh” nhờ tin đồn, nhờ kỳ vọng thổi phồng, dần dần mất đất sống. Đầu cơ không chết ngay. Nhưng nó ngỏm dần, khi từng lớp dữ liệu được bóc ra trước ánh sáng. Ngược lại, những người làm ăn bài bản thì buộc phải thay đổi cách chơi. Không còn đánh cược bằng cảm giác. Không còn mua vì nghe nói. Mà phải dựa vào số liệu thật, phân tích thật, tầm nhìn dài hạn. Doanh nghiệp làm ăn tử tế hưởng lợi. Uy tín không cần quảng cáo rầm rộ, chỉ cần mở dữ liệu là thấy rõ. Còn những chủ đầu tư quen “chạy trước pháp lý”, quen làm liều, thì dần dần… tự bị đào thải. Ngân hàng cũng bước vào thời kỳ mới. Hồ sơ tài sản được khóa bằng mã. Lịch sử giao dịch, tình trạng thế chấp đều truy xuất được. Cửa “làm đẹp hồ sơ” để vay tiền bằng tài sản ảo… khép lại. Nhưng người được lợi nhiều nhất, lại chính là người mua ở thật. Những người yếu thế nhất, lâu nay phải mua nhà bằng niềm tin mong manh. Từ nay, họ có thể kiểm tra lịch sử căn nhà mình định mua, biết rõ giá khu vực, tránh mua trùng, tránh dính quy hoạch, tránh cảnh “tiền trao mà nhà chưa đủ giấy”. Quyết định mua nhà không còn là trò đỏ đen, mà là một lựa chọn có cơ sở. Thị trường bắt đầu rời khỏi cảm tính, để bước sang kỷ nguyên của dữ liệu. Nhưng nói đến đây, cũng phải nhắc một điều cho công bằng. Nếu dữ liệu đầu vào không sạch, không đầy đủ, không liên thông, thì mã định danh cũng chỉ là… cái vỏ rỗng. Có mã mà không có lịch sử, có định danh mà không kiểm chứng được, thì minh bạch rất dễ biến thành minh bạch ảo. Bởi vậy, muốn làm cho ra hồn, phải có con người hiểu dữ liệu, hạ tầng công nghệ đủ mạnh, và một cơ chế phối hợp thật sự nghiêm túc giữa đất đai – xây dựng – thuế – công chứng – ngân hàng. Đó là việc không dễ. Nhưng là việc không thể không làm. ⸻ LỜI KẾT (hạ giọng, chậm hơn) Gắn mã định danh cho bất động sản, không chỉ là chuyện công nghệ. Nó là phép thử. Phép thử cho đạo đức nghề nghiệp. Cho dòng tiền. Cho cách người ta kiếm sống trên mảnh đất này. Minh bạch không giết cơ hội. Nhưng nó giết ảo vọng. Khi ảo vọng bị xóa mờ, giá trị thật mới có chỗ đứng. Và chỉ khi đó, thị trường nhà đất Việt Nam mới có thể lớn lên, đi chậm hơn, nhưng đi xa hơn. Câu chuyện đêm nay, tôi kể đến đây thôi. Ngoài kia, đèn đã tắt thêm vài căn nhà nữa. Còn bạn, nếu vẫn còn thức, hãy nhớ lấy một điều: Thời của mập mờ đang khép lại. Thời của dữ liệu đang mở ra. Chúc bạn một đêm yên tĩnh… và một giấc ngủ không còn lo vì đất, vì nhà. ⸻ Nội dung tham khảo và chuyển thể từ nguồn: vietnamfinance.vn