Phần 8 – Khi Chính Sách Hóa Thành Trò Đùa

Phần 8 – Khi Chính Sách Hóa Thành Trò Đùa Khi tôi đi bộ đội về, tôi đã biết rõ trong luật pháp có ghi: “Thương binh, người có công với cách mạng, khi trở về sẽ được tạo công ăn việc làm, được cấp nhà, cấp đất.” Nhưng cái điều viết trong luật – nó chỉ nằm trên giấy. Còn ngoài đời thật, nó không chạm được đến dân. Tôi kể thật. Tôi đi xin nhà, xin đất biết bao lần. Lần nào cũng cùng một vòng luẩn quẩn: Muốn xin nhà thì chính quyền đòi hộ khẩu. Muốn nhập hộ khẩu thì lại phải có nhà. Nhà đòi hộ khẩu – hộ khẩu đòi nhà – xoay một vòng 50 năm, giờ tôi gần 70 tuổi rồi vẫn trắng tay. Tôi vẫn đi làm, vẫn kiếm tiền mà mua nhà – nhưng đó là tự tôi làm ra, chứ không phải “ưu đãi” hay “chính sách”. Còn cái phần “ưu đãi” mà pháp luật nói, tôi chỉ thấy ở… trên tivi. Tôi kể tiếp chuyện của cha tôi. Ông sống đến 93 tuổi mới mất. Ba tháng trước khi ông mất, tôi về thăm. Ông cho tôi xem lại hồ sơ của mình – huân chương, huy chương, giấy công nhận kháng chiến, giấy khen của đơn vị, tất cả vẫn còn nguyên. Nhưng ông nói với tôi, giọng run run: “Cả đời cha đánh giặc, đến lúc gần đất xa trời mới được nhận một khoản tiền nhỏ gọi là ‘huân huy chương’. Mà lúc nhận thì tay cũng chẳng cầm vững nữa rồi.” Cha tôi đến năm 87 tuổi mới được nhận tiền “chính sách”. Sáu năm sau – ông đi. Còn tôi, năm nay gần 70, có hai cái huân chương, cũng chỉ để treo cho đẹp. Tôi tìm hiểu kỹ lắm. Thì ra, huân chương giờ không còn giá trị với người sống, nhưng lại “có giá” với người phạm tội – nghe đâu nếu có huân chương, khi ra tòa sẽ được giảm án. Nghĩ mà buồn. Người lương thiện cống hiến thì huân chương chẳng giúp được gì. Còn người phạm pháp thì lại được “ân giảm” nhờ nó. Vậy hóa ra huân chương bây giờ – chỉ sáng trong tủ kính, chứ không sáng trong lòng dân. Tôi nói điều này không phải để than trách, mà để nhắn gửi một điều cho thế hệ sau: Nếu Nhà nước, nếu xã hội chỉ quan tâm đến người có công khi họ đã chết, thì đó là sự giả dối. Bởi lúc ấy, người nằm xuống không còn biết, còn người sống thì chỉ đến đọc điếu văn. Tôi không phản động. Tôi vẫn nhận lương, vẫn sống nhờ Nhà nước. Nhưng tôi muốn nói một điều từ trái tim thật: “Nếu còn muốn giữ lòng dân, thì hãy quan tâm đến dân khi họ còn sống.” Con trai tôi năm nay 18 tuổi, nó nghe tôi kể, nó nhìn tôi sống. Nó thấy tôi – một người thương binh, nằm trên giường, dưới mông là cái bô, bên cạnh là túi nước tiểu. Ngày nó đi học về, nó thấy tôi vẫn ở đó – không phải vì lười, mà vì không đi được nữa. Có lần nó hỏi mẹ: “Sao mẹ lại lấy ba? Ba lúc nào cũng nằm, bạn con ai cũng có bố khỏe mạnh, đẹp trai…” Nghe mà đau. Tôi không trách nó – trẻ con mà – nhưng tôi thấy trong câu hỏi ấy có cả một sự thật đau lòng: Thế hệ sau sẽ nhìn đất nước này qua chính cách mà đất nước đối xử với người đã hi sinh cho nó. Nếu cứ để tình trạng “trên nói – dưới không nghe, luật nói – dân không được thực hiện”, thì rồi đây, khi có chiến tranh, ai dám đi bảo vệ Tổ quốc? Ai dám hi sinh khi biết rằng, trở về rồi cũng chẳng được gì ngoài một tấm huân chương… để treo tường?