Những năm 2000 – và ngày tôi bước ra khỏi mái nhà

Những năm 2000 – và ngày tôi bước ra khỏi mái nhà Những năm đầu của thế kỷ 21, cuộc sống của tôi thực sự quá khó khăn. Tôi phải thuê một mảnh đất ở xã Kim Lan, Gia Lâm, Hà Nội. Một mình đào ao, cải tạo đất để trồng cây xương rồng. Sớm đi, tối về, ngày nào cũng chỉ có một mình. Tôi tự đào đất, tự trồng cây, tự chăm sóc. Có những hôm vừa làm vườn, vừa lo nấu ngô, nấu thóc cho cá ăn. Mọi việc từ lớn đến nhỏ đều do một tay tôi làm lấy. Rồi tôi lại quay về mảnh đất ở Mễ Trì, khu vực số 5 Đại lộ Thăng Long ngày nay. Suốt ngày tôi lo sàng phân, lấy đất, chuẩn bị đất để trồng xương rồng. Tôi còn phải lọc nước phân, đóng từng chai để bán cho những người mua cây. Cuộc sống khi ấy chỉ có lao động và lao động. Tôi không có thời gian để nghĩ nhiều về bản thân mình. Tôi chỉ nghĩ làm sao kiếm được tiền, có tiền thì đưa về cho gia đình, lo cho vợ con. Nhìn lại hôm nay, tôi mới hiểu có lẽ chính những năm tháng quá khổ ấy đã làm cho cuộc sống vợ chồng chúng tôi đi đến một ngã rẽ mà lúc đó tôi hoàn toàn không lường trước được.

Trong tờ quyết định ly hôn của Tòa án, lý do được ghi là vợ chồng không hợp nhau, bất đồng quan điểm trong sinh hoạt và cách làm kinh tế, thường xảy ra cãi vã, đánh nhau, tình cảm vợ chồng không còn. Nhưng ký ức của tôi về ngày ấy lại khác. Tôi vẫn nghĩ mình không có tội lỗi gì đặc biệt. Tôi chỉ biết suốt ngày đi làm kiếm tiền. Có được bao nhiêu tiền thì vợ giữ. Tôi cứ nghĩ gia đình vẫn là gia đình. Cho đến một ngày, tôi mới biết vợ đã đưa đơn ra Tòa. Đó là những ngày cuối tháng 1 năm 2002, chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết. Tôi vẫn nhớ rất rõ hôm ấy. Hai vợ chồng cùng đi xe máy. Vợ chở tôi đến gần Tòa án nhân dân quận Thanh Xuân. Khi gần đến nơi, vợ nói rất tự nhiên: “Anh vào đi.” Tôi bước xuống xe mà vẫn chưa hiểu chuyện gì. Đến lúc ấy tôi mới giật mình. Hóa ra vợ đã đưa tôi đến Tòa để giải quyết việc ly hôn. Điều làm tôi đau nhất không phải là bước chân vào Tòa án. Mà là đêm hôm trước, hai vợ chồng vẫn còn ngủ cùng nhau. Tôi không nghĩ rằng sáng hôm sau mình lại đứng trước cửa Tòa án để giải quyết chuyện ly hôn. Phiên làm việc hôm đó diễn ra trong một căn phòng nhỏ. Chỉ có hai vợ chồng và Thẩm phán. Tòa hỏi về tình cảm vợ chồng, về con cái, về tài sản. Tôi chỉ nói một điều rất đơn giản: “Tôi không có tội gì cả. Tôi chỉ suốt ngày đi làm kiếm tiền. Có tiền thì cô ấy giữ.” Nhưng rồi mọi việc cứ diễn ra. Tòa hỏi về chiếc xe máy. Chiếc xe ấy vợ đang sử dụng. Còn tôi chỉ có một chiếc xe ba bánh làm phương tiện đi lại kiếm sống. Tôi cũng chẳng tranh giành gì. Đến phần tài sản, Tòa đưa cho tôi một tờ giấy và bảo tôi ghi ý kiến. Tôi đã ghi. Tôi để lại căn nhà cho các con. Tôi ra đi. Tôi tự đi tìm một nơi khác để bắt đầu lại cuộc đời. Có lẽ lúc ấy tôi nghĩ đơn giản rằng các con còn nhỏ. Nhà cửa để lại cho các con thì chúng có chỗ ở. Còn tôi là đàn ông, còn sức lao động thì đi đâu cũng có thể làm lại. Tôi không nghĩ đến chuyện mình sẽ thiệt hay được gì. Tôi chỉ nghĩ đến các con. Trong biên bản thỏa thuận ngày 28 tháng 1 năm 2002, chính tay tôi đã ký vào những điều đó. Tôi đồng ý để toàn bộ căn nhà ba tầng, mỗi tầng khoảng 70m², lại cho ba người con. Tôi cũng không yêu cầu Tòa giải quyết tài sản. Ngày ấy, tôi đâu nghĩ rằng những dòng chữ mình ký sẽ trở thành một dấu mốc quan trọng của cuộc đời mình sau này. Tôi chỉ nghĩ: Thôi thì nhà để cho các con. Còn mình ra đi. Từ đó, tôi bước ra khỏi căn nhà mà mình đã từng cùng vợ xây dựng cuộc sống. Tôi ra đi gần như tay trắng. Một người đàn ông, sau bao nhiêu năm làm lụng, cuối cùng lại bắt đầu lại cuộc đời từ một nơi mà chính mình cũng không biết ngày mai sẽ ở đâu. Tôi đã từng sống ngoài bãi rác. Từng ngủ trong những hoàn cảnh mà nếu kể lại, có lẽ người trẻ ngày nay rất khó hình dung được. Nhưng tôi vẫn phải sống. Vẫn phải làm. Vẫn phải kiếm tiền. Và điều duy nhất tôi nghĩ đến lúc đó là: Các con mình phải có nhà để ở. Tôi chấp nhận phần thiệt về mình. Hai mươi sáu năm sau, khi tôi trở về nhìn lại những giấy tờ năm xưa, tôi mới nhận ra rằng cuộc đời con người có những quyết định được đưa ra trong vài phút, nhưng hậu quả của nó có thể kéo dài hàng chục năm. Ngày ấy, tôi bước ra khỏi nhà không phải vì tôi đã hết tình cảm với gia đình. Tôi bước ra vì tôi nghĩ đó là cách để các con có một cuộc sống ổn định hơn. Tôi đã chọn phần khó khăn về mình. Và tôi đã mang theo phần đời đó suốt 26 năm. Bây giờ tôi trở về. Không phải để trách móc một người. Cũng không phải để phủ nhận những gì đã xảy ra. Tôi chỉ muốn nhìn lại thật công bằng với chính cuộc đời mình: Ngày ấy tôi đã sống như thế nào? Tôi đã làm gì cho gia đình? Tôi đã để lại những gì cho các con? Và sau khi bước ra khỏi căn nhà ấy, tôi đã phải bắt đầu lại từ đâu? Có lẽ câu chuyện “ngày trở về sau 26 năm” thực sự bắt đầu từ chính buổi sáng hôm đó — buổi sáng mà người vợ chở tôi đến gần Tòa án rồi nói: “Anh vào đi.” Tôi bước vào. Và khi bước ra, cuộc đời tôi đã rẽ sang một con đường hoàn toàn khác.