Đêm cuối năm, tiếng gió ngoài hiên và cuốn sổ đỏ nằm im trên bàn”

Đêm cuối năm, tiếng gió ngoài hiên và cuốn sổ đỏ nằm im trên bàn” 🌙 BẢN VIẾT – GIỌNG KỂ CHUYỆN ĐÊM KHUYA (ĐÃ CHỈNH SỬA) Đêm cuối năm… gió thổi rất khẽ. Không phải cái lạnh cắt da, mà là thứ lạnh len chậm vào lòng người, giống như khi ta ngồi một mình, tắt bớt đèn, chỉ còn tiếng kim đồng hồ tích tắc và một tờ giấy đặt lặng lẽ trên bàn. Người ta bảo cuối năm ai cũng bận rộn. Bận sắm sửa, bận sum họp, bận hy vọng. Nhưng ở một góc nhỏ của thành phố ven sông miền Trung, có một người đàn ông trung niên đang ngồi rất lâu bên ly cà phê nguội. Trước mặt anh là một tờ thông báo in mực đỏ, không to tiếng, không quát mắng, nhưng lạnh lẽo hơn cả gió mùa. Tôi gọi anh là anh H. Một cái tên rất bình thường, như bao người đàn ông khác. Ngày trước, anh từng là người chăm chỉ, hiền lành, đi làm đều, sống tử tế, không rượu chè, không cờ bạc. Có thời gian, ai nhìn vào cũng nghĩ anh “ổn rồi”. Vài năm trước, khi người ta râm ran chuyện đất đai lên giá, khi đâu đâu cũng nghe nói: “Không mua bây giờ thì sau này không với tới nữa”, anh cũng xiêu lòng. Anh gom góp tiền dành dụm, rồi mượn thêm, rồi thế chấp thêm, để mua mấy mảnh đất ở vùng ven – nơi người ta vẽ ra tương lai rất đẹp: đường sẽ mở, khu dân cư sẽ mọc, giá sẽ tăng. Lúc ấy, ai cũng nói lãi vay “nhẹ như gió”. Ngân hàng mời trà, nói chuyện rất êm. Họ bảo: “Cứ yên tâm, vài năm là đổi đời.” Anh tin. Và rất nhiều người cũng tin như anh. Đêm nay, khi gió lùa qua khe cửa, anh mới chợt hiểu một điều đau đớn: tiền vay giống như chiếc áo mỏng mặc lúc nắng, đến khi gió nổi lên thì không còn đủ ấm. Những tháng đầu, tiền lãi nhẹ. Nhẹ đến mức người ta quên mất rằng nó chỉ là tạm thời. Rồi một ngày, con số trên bảng thông báo lặng lẽ đổi màu. Tiền phải trả mỗi tháng tăng lên, chậm rãi nhưng đều đặn, giống như nước dâng trong đêm — không ồn ào, nhưng không dừng lại. Thu nhập thì không tăng. Chi phí sinh hoạt lại nhiều hơn. Con cái lớn lên, tiền học, tiền ăn, tiền thuốc… Mỗi tháng trôi qua là một lần thở dài. Và rồi, cái ngày mà ai vay tiền cũng sợ, cuối cùng cũng tới. Một tờ giấy in chữ ngay ngắn, ngôn từ lịch sự, nhưng lạnh như đá: thông báo nghĩa vụ tài chính quá hạn. Không ai quát mắng. Không ai đe dọa. Chỉ là những dòng chữ rất đúng quy trình. Nhưng chính sự đúng mực ấy mới đáng sợ. Đêm khuya, khi mọi người đã ngủ, anh H. ngồi một mình, nhìn cuốn sổ đỏ đặt trên bàn. Ngày trước, anh từng nâng nó bằng hai tay, coi như tài sản của cả đời người. Giờ đây, nó nằm đó, im lặng, như một vật chứng không còn biết nói gì. Tôi kể câu chuyện này không phải để dọa ai. Chỉ muốn nói một điều rất thật: 👉 Ngân hàng không xấu, nhưng họ không có cảm xúc. Họ không ghét ai, cũng không thương ai. Họ chỉ nhìn con số. Cuối năm, những con số ấy phải “đẹp”. Nếu có khoản nào làm xấu bảng tổng kết, họ buộc phải dọn dẹp. Giống như người ta quét sân trước Tết, không phải vì ghét chiếc lá, mà vì muốn sân sạch. Nhiều người vẫn nghĩ: “Chậm vài tháng chắc không sao.” “Để qua Tết rồi tính.” “Người ta cũng hiểu mà.” Nhưng trong hệ thống tài chính, sự chậm trễ không có cảm xúc. Chỉ cần trễ đủ lâu, tên bạn sẽ được đánh dấu. Một dấu nhỏ thôi, nhưng đủ để mọi cánh cửa vay mượn khác khép lại. Từ đó, mọi thứ diễn ra rất nhanh. Điện thoại bắt đầu nhiều hơn. Giọng nói bên kia không còn hỏi thăm, mà nhắc đến quy trình, điều khoản, thời hạn. Rồi đến lúc, hồ sơ được chuyển sang bộ phận xử lý. Không ồn ào, nhưng rất dứt khoát. Giống như tuyết lở: ban đầu chỉ là vài hạt rơi lác đác, nhưng khi đã đủ dày, nó cuốn đi tất cả. Người ta hay hỏi: “Sao cuối năm lại siết dữ vậy?” Vì cuối năm là lúc mọi thứ phải được tổng kết. Ai cũng muốn bước sang năm mới với sổ sách gọn gàng. Dòng tiền phải quay về. Rủi ro phải được dọn sạch. Ở nhiều vùng ven, những mảnh đất từng được ca tụng là “vàng tương lai” giờ nằm im lìm. Cỏ mọc cao. Biển rao phai màu. Có nơi, nhà to, cổng đẹp, nhưng bên trong trống vắng. Không phải vì chủ không muốn ở, mà vì họ không còn quyền quyết định nữa. Có một điều rất đau nhưng phải nói thật: Khi mọi thứ buộc phải đưa ra xử lý, giá trị không còn do chủ nhà quyết định. Lúc đó, người ta không hỏi: “Anh đã bỏ bao nhiêu tâm huyết?” “Anh từng mơ ước điều gì?” Người ta chỉ hỏi: “Bán bao nhiêu thì thu hồi được nhanh nhất?” Và thế là, có những căn nhà từng mơ ước cả đời, giờ nằm trong danh sách chào bán rẻ hơn rất nhiều so với lúc mua. Đêm khuya, kể đến đây, tôi muốn ông – và những ai đang nghe – dừng lại một chút. Tự hỏi lòng mình một câu rất thật: Nếu ngày mai thu nhập giảm một nửa, mình còn gồng nổi không? Nếu câu trả lời là “không chắc”, thì đó không phải là yếu đuối, mà là một tín hiệu cần tỉnh lại. Có một sai lầm rất phổ biến: người ta sợ bán lỗ, nên cố giữ, cố gồng, cố chờ. Nhưng đời không vận hành bằng hy vọng. Có những thứ, càng giữ càng chìm. Người từng trải hiểu rằng: cắt bớt để sống tiếp không phải là thất bại, mà là bản lĩnh. Tôi từng gặp hai kiểu người. Một người cố giữ đến kiệt sức, cuối cùng mất cả tài sản lẫn sự bình yên. Một người khác chấp nhận buông sớm, bán đi khi còn chủ động, giữ lại được danh dự, sức khỏe và một con đường quay lại. Cùng một cơn bão, nhưng hai kết cục khác nhau. Nếu giờ này ông đang nghe những dòng này, và thấy lòng mình chùng xuống, thì xin đừng hoảng. Chưa muộn đâu. Việc đầu tiên không phải là trốn tránh, mà là nhìn thẳng vào con số. Viết ra: – mình đang nợ bao nhiêu – mỗi tháng trả bao nhiêu – còn chịu được trong bao lâu Rồi hãy nói chuyện thẳng thắn, đàng hoàng. Không xin xỏ. Không trốn tránh. Chỉ là cùng tìm cách tháo gỡ. Trong rất nhiều trường hợp, sự chủ động chính là chiếc phao cứu sinh. Đêm đã khuya rồi. Ngoài kia chắc gió vẫn thổi. Nhưng nếu trong lòng mình bớt loạn, thì gió cũng nhẹ hơn. Tài sản lớn nhất của một đời người không phải là mảnh đất hay căn nhà, mà là sự bình an khi đặt lưng xuống ngủ. Nếu buông bớt được một gánh nặng để giữ lại mái ấm, giữ lại sức khỏe, giữ lại niềm tin — thì đó không phải mất mát, mà là một sự đổi chác khôn ngoan. Tết rồi sẽ đến. Năm mới rồi sẽ mở ra. Và đời người, nếu còn tỉnh táo, thì vẫn còn đường. Chúc ông – và những ai đang lắng nghe câu chuyện này – đủ can đảm để đối diện, đủ tỉnh táo để lựa chọn, và đủ bình yên để bước tiếp. Nếu thấy lòng nhẹ hơn một chút, hãy coi như đêm nay chúng ta đã ngồi bên nhau, uống chung một tách trà khuya, và nói với nhau vài lời thật lòng.