Ngày mai trời đẹp, cháu ghé chở chú đi chợ, đi chơi cho khuây khỏa.

Người già đi tìm chỗ nương thân (Phần mở đầu) Tối hôm qua, cậu thanh niên nhắn tin cho tôi: “Ngày mai trời đẹp, cháu ghé chở chú đi chợ, đi chơi cho khuây khỏa.” Tôi hỏi lại: “Đi đâu?” Cậu trả lời rất gọn: “Chú thích đi đâu thì đi.” Một câu nói nghe nhẹ, mà chạm sâu. Tôi nghĩ một lúc rồi nói thật lòng. Rằng tôi già rồi. Cuối đời rồi. Sức khỏe yếu. Cái tôi cần bây giờ không phải đi chơi, mà là một chỗ để dựa dẫm tuổi già. Ngày trẻ, tôi từng là thương binh. Từng vào trại dưỡng thương binh, được Nhà nước nuôi. Rồi cũng chính Nhà nước gợi ý tôi lập gia đình, để có vợ chăm sóc, để trở về với đời sống bình thường. Nhưng đời thì không đi theo lời gợi ý. Giờ đây, tuổi đã xế chiều. Con cái không nhờ được. Vợ cũng đã mệt mỏi, khó khăn. Cảnh nhà tôi, nghĩ cho cùng, cũng không khác mấy hoàn cảnh của cậu thanh niên kia: Vợ đi từ sáng đến tối, hai vợ chồng gần như không gặp nhau trong một ngày. Tôi nói với cậu: “Chú muốn đi xem những nơi nuôi dưỡng người già cô đơn.” Cậu không hỏi thêm. Chỉ gật đầu. Chín giờ sáng, cậu đến chở tôi đi. Chúng tôi ghé vào những nơi người ta gọi là trung tâm nuôi dưỡng người già. Có nơi nằm sâu trong hẻm. Có nơi cổng cao, tường kín. Có nơi sạch sẽ, có nơi mùi thuốc sát trùng nồng lên ngay từ cửa. Tôi hỏi rất kỹ. Hỏi như người sắp giao cả đoạn đời còn lại của mình cho một chỗ xa lạ. Người ta trả lời bằng những con số rất thẳng thắn: Người già nằm một chỗ như tôi: 26 triệu một tháng. Người còn đi lại được: 15 triệu một tháng. Nghe xong, tôi giật mình. Không phải vì họ nói sai. Mà vì tôi chợt hiểu ra một điều rất lạnh: Nếu thời trẻ không kiếm được tiền, thì về già, đời người thật sự rất nguy hiểm. Nguy hiểm không phải vì bệnh. Mà vì không có chỗ để ngã xuống. Trên đường về, hai chú cháu nói chuyện sôi nổi hơn hẳn mọi ngày. Không còn là chuyện quá khứ nữa. Mà là chuyện tương lai – dù tương lai ấy không dài. Chúng tôi bàn bạc. So sánh. Ghi nhớ từng nơi đã đi qua. Như hai người đang tìm một chỗ trú trước khi mưa lớn. Từ hôm nay, tôi biết: Chuyến đi này chưa kết thúc. Và câu chuyện này cũng mới chỉ bắt đầu. Ngày mai, chú cháu tôi sẽ đi tiếp. Đi đến đâu, tôi sẽ kể đến đó. Không che giấu. Không than trách. Chỉ mong ai còn trẻ, còn sức, nghe được mà nghĩ sớm cho mình. Để đến lúc già, không phải lặng lẽ đi tìm một chỗ nương thân như tôi hôm nay.