Không phải ca phẫu thuật nào cũng đáng để làm, nhất là khi cái giá phải trả

LỜI DẪN MỞ ĐẦU – YOUTUBE Đêm nay… tôi ngồi đây, nói những lời này không phải để than thân, cũng không phải để gieo buồn cho con cháu. Tôi đã gần bảy mươi. Và tôi đã mất tám mươi mốt phần trăm sức khỏe rồi. https://youtu.be/f2Z5SnZAVIs?si=A7Byus5Rzs20VkQl Ở cái mức này, mỗi quyết định y khoa không còn là chuyện chữa cho khỏi, mà là chuyện có nên chịu thêm đau đớn hay không. Video này không nhằm khuyên ai bỏ điều trị, mà là để nói rõ một điều rất thật: 👉 Không phải ca phẫu thuật nào cũng đáng để làm, nhất là khi cái giá phải trả chỉ là đau thêm, khổ thêm, kéo dài trong vô nghĩa. Tôi kể câu chuyện này như một lời dặn dò con cháu trong đêm khuya, để nếu một ngày tôi không còn đủ tỉnh táo để nói nữa, thì những điều này đã được nói ra từ lúc tôi còn minh mẫn. CHUYỆN ĐÊM KHUYA – LỜI DẶN KHI ÔNG ĐÃ GẦN 70 ⸻ ĐOẠN 1 – ĐÊM YÊN, ÔNG MUỐN NÓI MỘT ĐIỀU QUAN TRỌNG (Lời mở đầu – 2 phút) Đêm nay trời yên lắm… Gió thổi nhẹ ngoài hiên, mọi người chắc cũng đã ngủ gần hết rồi. Ông ngồi đây, nói mấy lời này không phải vì bi quan, cũng không phải vì sợ chết. Ông chỉ muốn nói trước, để sau này khi ông không còn đủ tỉnh táo để nói, thì con cháu vẫn nhớ đúng điều ông muốn. Ông đã gần 70. Ở cái tuổi này, người ta không còn nói nhiều đến “sống lâu”, mà nói nhiều hơn đến sống sao cho đỡ khổ, đỡ đau, đỡ làm gánh nặng. Ông kể chuyện này không phải để con cháu sợ bệnh viện, mà để biết dừng đúng lúc, biết quyết định thay ông một cách tỉnh táo, khi ông không còn tự quyết được nữa. ⸻ ĐOẠN 2 – SAU 65 TUỔI, KHÔNG CÒN GÌ GỌI LÀ “THƯỜNG QUY” (Nền tảng sinh học – 2–3 phút) Con cháu ạ, sau 65 tuổi, hai chữ “mổ thường quy” gần như không còn nữa. Người ta hay nói: “Bác sĩ bảo ca này quen rồi, không sao đâu.” Nhưng quen với bác sĩ không có nghĩa là nhẹ với người già. Cơ thể tuổi này giống như một ngôi nhà cũ. Móng đã yếu, cột đã mỏi. Đập sửa mạnh tay một chỗ, có khi cả căn nhà sập theo. Nhiều ca mổ được ghi là “thành công”, nhưng người mổ xong không bao giờ về lại căn nhà của mình nữa. Không phải vì bác sĩ kém, mà vì cơ thể đã không còn đủ dự trữ để hồi phục. Con cháu cần nhớ: 👉 Tuổi quyết định sống còn không phải tuổi trên giấy, mà là tuổi sinh học bên trong. ⸻ ĐOẠN 3 – CÚ NGÃ NHỎ, CÁI GIÁ CÓ THỂ RẤT LỚN (Gãy xương hông – 2–3 phút) Ông nói riêng đoạn này để con cháu nhớ thật kỹ. Một cú té ngã… nghe thì nhỏ, nhưng với người già, gãy xương hông có thể là khởi đầu của chuỗi ra đi. Nguy hiểm không nằm ở cái đinh, cái vít. Nguy hiểm nằm ở bất động kéo dài. Nằm lâu → máu chậm → cục máu đông. Nằm lâu → phổi yếu → viêm phổi. Nằm lâu → mất cơ → mất ý chí → trầm buồn. Nhiều người không chết vì gãy xương, mà chết vì những biến chứng âm thầm sau đó. Vậy nên ông dặn: • Phòng té ngã quan trọng hơn chữa gãy xương • Ánh sáng, tay vịn, sàn nhà… đừng coi thường • Cơ bắp chính là “áo giáp” của tuổi già ⸻ ĐOẠN 4 – CỨU ĐƯỢC TIM, NHƯNG CÒN LÀ CHÍNH MÌNH KHÔNG? (Phẫu thuật tim lớn – 2–3 phút) Có những ca mổ cứu được trái tim, nhưng lại lấy đi trí nhớ và con người cũ. Sau mổ tim lớn, nhiều người tỉnh dậy mà: • Lú lẫn • Không nhận ra người thân • Mất kiểm soát cảm xúc • Không bao giờ minh mẫn lại như trước Sống… nhưng không còn là mình. Vì vậy, con cháu đừng chỉ hỏi “có thành công không”, hãy hỏi: • Sau mổ, ông/bà còn tỉnh táo không? • Có tự chăm sóc được không? • Hay sống thêm trong phụ thuộc và hoang mang? 👉 Sống mà không còn là mình – đó không hẳn là sống. ⸻ ĐOẠN 5 – KHÔNG PHẢI THỨ GÌ NGUY HIỂM CŨNG PHẢI MỔ NGAY (Can thiệp mạch máu lớn – 2–3 phút) Nghe bác sĩ nói “nguy hiểm”, gia đình thường sợ… và ký mổ rất nhanh. Nhưng con cháu cần nhớ: 👉 Nguy cơ trong tương lai không phải lúc nào cũng lớn hơn nguy cơ trên bàn mổ hôm nay. Mổ mạch máu lớn ở người già có thể để lại: • Suy thận • Mệt mỏi kéo dài • Phụ thuộc thuốc hoặc máy móc Có người sống thêm, nhưng chất lượng sống tụt dốc rất nhanh. Đôi khi: • Theo dõi sát • Uống thuốc • Điều chỉnh lối sống 👉 Lại là lựa chọn an toàn và nhân văn hơn. ⸻ ĐOẠN 6 – UNG THƯ: KÉO DÀI SỰ SỐNG HAY GIỮ PHẨM GIÁ? (Đại phẫu ung thư – 3 phút) Ung thư… là hai chữ khiến cả nhà hoảng loạn. Nhưng ông muốn con cháu hiểu: 👉 Không phải cứ mổ là yêu thương. Nhiều người sau mổ ung thư lớn: • Đau kéo dài • Ăn không được • Nằm viện nhiều hơn ở nhà • Cảm thấy mình là gánh nặng Có khi sống thêm được… nhưng những ngày sống ấy không còn là sống. Nếu một ngày ông rơi vào hoàn cảnh đó, ông mong con cháu: • Hỏi rõ chất lượng sống sau mổ • Lắng nghe mong muốn thật của ông • Đừng ép ông sống thêm bằng mọi giá 👉 Buông đúng lúc không phải là bỏ rơi, mà là yêu thương có tỉnh táo. ⸻ ĐOẠN 7 – CẤP CỨU Ổ BỤNG: KHI THỜI GIAN KHÔNG CÒN CHỜ NGƯỜI GIÀ (Phẫu thuật cấp cứu – 2–3 phút) Đau bụng ở người già không bao giờ được xem nhẹ. Chỉ cần chậm vài giờ, từ còn cứu được → thành không cứu nổi. Nhiều ca: • Mổ đúng • Kỹ thuật tốt Nhưng cơ thể đã cạn sức trước đó. Vậy nên ông dặn: • Đau bụng kéo dài → đi viện ngay • Đừng chịu đựng • Đừng sợ phiền con cháu 👉 Chậm một chút thôi, cái giá có thể là cả mạng sống. ⸻ ĐOẠN 8 – LỜI DẶN CUỐI: KHI ÔNG KHÔNG CÒN NÓI ĐƯỢC (Kết – 2–3 phút) Con cháu thân yêu, Nếu một ngày ông: • Không còn tỉnh táo • Không còn nói rõ • Không còn tự quyết 👉 Ông mong con cháu nhớ lời này: • Đừng kéo dài sự sống bằng mọi giá • Đừng để ông đau thêm chỉ vì sợ mang tiếng • Hãy chọn điều ít đau nhất – nhân văn nhất – đúng với con người ông nhất Bác sĩ là người tư vấn. Máy móc là công cụ. Nhưng quyết định cuối cùng là của gia đình. Hãy quyết định thay ông bằng cái đầu tỉnh táo và một trái tim đủ thương yêu. Ông không cần sống lâu bằng mọi giá. Ông chỉ mong: 👉 Ra đi nhẹ nhàng, không dày vò, không làm khổ người ở lại. Đêm khuya rồi… Ông nói đến đây thôi. Con cháu nhớ nhé. LỜI KẾT – YOUTUBE Con cháu à, Nếu một ngày nào đó tôi nằm trên giường bệnh, không còn nói rõ được, không còn đủ sức quyết định cho chính mình… thì xin hãy nhớ điều này: Tôi đã mất 81% sức khỏe rồi. Nếu phẫu thuật không thật sự đáng, xin đừng làm. Đừng để tôi phải: • chịu thêm dao kéo • chịu thêm đau đớn • chịu thêm những ngày nằm thở máy chỉ để kéo dài sự tồn tại trong mệt mỏi và khổ đau. Tôi không sợ chết. Tôi chỉ sợ chết trong dày vò, và sợ nhất là làm khổ người ở lại. Yêu thương không phải lúc nào cũng là níu kéo. Đôi khi, yêu thương là dám dừng lại đúng lúc, để người thân được ra đi nhẹ nhàng, còn người ở lại thì thanh thản. Tôi nói những lời này không phải để buông xuôi, mà để chủ động – tỉnh táo – có nhân phẩm ở đoạn cuối của cuộc đời. Đêm đã khuya rồi… Tôi dừng ở đây. Con cháu nhớ cho ông điều này nhé.