Đừng tin cảnh mở bán đông như hội – đó chỉ là một sân khấu

TẬP 7 “Đừng tin cảnh mở bán đông như hội – đó chỉ là một sân khấu” Đêm nay gió nhẹ… ông lại kể con cháu nghe thêm một chuyện nữa. Chuyện này, ông đã thấy không biết bao nhiêu lần rồi. Mỗi khi có một đợt “mở bán”, người ta làm rình rang lắm. Cờ phướn treo đầy đường. Băng rôn giăng kín. Loa mở nhạc rộn ràng từ sáng sớm. Người ra người vào tấp nập. Nhìn xa cứ tưởng hội làng. Nhìn gần lại tưởng ai cũng đang mua. Con đứng đó mà xem, ai cũng cầm giấy. Ai cũng ký. Ai cũng nói chuyện điện thoại. Ai cũng cười. Nhìn cảnh ấy, tim người dễ xao động lắm. Người ta nghĩ bụng: “Chắc phải tốt lắm mới đông thế này.” “Không nhanh là mất phần.” Nhưng con à… ông nói thật lòng, nhiều buổi mở bán như vậy chỉ là một cái sân khấu được dựng sẵn. Người ngồi bàn ký, không phải ai cũng là người mua thật. Có người là nhân viên. Có người là cộng tác viên. Có người chỉ được nhờ đến cho đủ chỗ. Họ ký cho có không khí. Họ tạo cảm giác “cháy hàng”. Để người đứng ngoài thấy sốt ruột. Cái sốt đó… không phải sốt đất. Mà là sốt trong lòng người. Ông từng chứng kiến có buổi, hôm đó ồn ào dữ lắm. Chiều về, bàn ghế dọn hết. Băng rôn hạ xuống. Chỗ đó lại im lìm như cũ. Chỉ có vài người, ôm xấp giấy trong tay, mà lòng bắt đầu lo. Con à… đám đông không phải lúc nào cũng đúng. Nhiều khi, đám đông chỉ đang làm theo kịch bản. Người ta dựng cảnh để tạo niềm tin. Dựng tiếng ồn để che nỗi lo. Dựng hy vọng để bán được hàng. Còn người mua, chỉ thấy trước mắt là cảnh nhộn nhịp, mà không thấy con đường phía sau. Ông nói ra không phải để chê ai. Ai cũng phải mưu sinh. Nhưng người bỏ tiền ra, phải là người tỉnh nhất. Gặp cảnh đông như hội, con đừng vội mừng. Hãy tự hỏi mình một câu thôi: “Nếu không có đám đông này, mình có còn muốn mua không?” Nếu câu trả lời là “không chắc”… thì tốt nhất, hãy bước chậm lại. Đêm đã khuya rồi. Ông nói tới đây thôi. Chỉ mong con cháu nhớ: cái ồn ào thường chóng tắt, chỉ cái lặng lẽ mới ở lại lâu dài. Nếu ông muốn, Tùng Anh sẽ viết tiếp: TẬP 8 “Cái giá của lòng tham – mua lúc ai cũng hô giàu” Đêm khuya rồi… ông lại nói thêm một chút nữa cho con cháu nghe. Có những lúc trong đời, người ta không mua vì cần, mà mua vì sợ… thua người khác. Thấy người ta khoe lời, mình cũng nôn nao. Thấy người ta nói giàu nhanh, lòng mình cũng nóng lên. Ông đã thấy cảnh đó nhiều lắm rồi. Lúc thị trường đang lên, ai gặp nhau cũng nói chuyện tiền. Ngồi quán nước cũng nghe bàn chuyện mua bán. Gặp bạn cũ cũng khoe lãi. Nghe riết rồi, người chưa mua thì thấy mình chậm. Người mới mua thì muốn mua thêm. Cả một đám đông bị cuốn theo một chữ thôi: giàu. Nhưng con à… giàu nhanh thì cũng có thể nghèo nhanh. Lúc người ta hô hào nhiều nhất, thường là lúc giá đã lên cao rồi. Người mua sau cùng, hay là người gánh phần đắt nhất. Ông từng thấy cảnh đau lòng lắm. Có người bán trâu, bán bò. Có người bán nhà nhỏ. Có người vay ngân hàng. Tất cả chỉ vì nghe câu: “Không mua bây giờ là lỡ đời.” Rồi chuyện gì đến cũng đến. Thị trường quay đầu. Người từng khoe lãi thì im lặng. Người từng rủ rê thì tránh mặt. Chỉ còn lại người mua cuối, ôm nỗi lo trong lòng, đếm từng tháng tiền lãi. Con à… lòng tham không xấu. Ai cũng muốn cuộc sống khá hơn. Nhưng khi lòng tham chạy nhanh hơn cái đầu, thì tai họa bắt đầu. Ông học được một điều, sau bao nhiêu năm lăn lộn: 👉 Khi ai cũng nói giàu, thì đã đến lúc phải sợ. Vì giàu thật thì người ta ít nói. Còn khi nói quá nhiều, thường là để kéo thêm người vào. Tiền làm ra đã khó. Giữ được tiền còn khó hơn. Đừng để một lúc ham muốn đổi lấy nhiều năm lo âu. Đêm đã sâu rồi… ông dừng ở đây. Mong con cháu nghe xong, biết tự hỏi mình trước khi xuống tiền: “Ta mua vì hiểu… hay vì sợ mình bị bỏ lại?” TẬP 9 “Đất không sinh ra tiền, chỉ sinh lo nếu mua sai lúc” Đêm đã khuya lắm rồi… ông nói thêm một đoạn nữa cho con cháu nghe. Nhiều người hay nói với ông rằng: “Mua đất là để tiền đẻ ra tiền.” Nghe thì hay. Nghe thì có lý. Nhưng con à… ông sống từng này tuổi rồi mới hiểu: đất tự nó không đẻ ra tiền đâu. Đất chỉ nằm đó. Im lìm. Không nói. Không sinh lời. Tiền chỉ sinh ra khi mình bán được, hoặc khai thác được. Còn nếu không, nó chỉ nằm yên… và sinh ra lo lắng. Ông đã gặp nhiều người, cầm trong tay mảnh đất, mà lòng lúc nào cũng nặng. Mỗi tháng lo tiền lãi. Lo thuế. Lo phí. Lo không biết bao giờ bán được. Người ngoài nhìn vào tưởng giàu, nhưng trong lòng thì chẳng yên. Có người nói với ông: “Đất để đó, kiểu gì cũng lên.” Ông chỉ cười buồn. Đúng là có nơi lên thật. Nhưng cũng có nơi… nằm im cả chục năm. Thời gian không trả lãi cho ai cả. Con à, nếu mua đất mà đêm ngủ không yên, thì mảnh đất đó không còn là tài sản nữa, mà là gánh nặng. Đất chỉ có giá khi đúng chỗ, đúng lúc, đúng người. Còn mua sai thời, thì nó chỉ làm mình già đi nhanh hơn. Ông từng thấy nhiều người, tuổi chưa cao mà tóc bạc sớm, vì ôm đất chờ giá. Mỗi lần nghe tin thị trường xuống, tim lại thắt lại. Mỗi lần có việc cần tiền, lại không xoay kịp. Con à… sự giàu có thật sự là khi mình ngủ yên mỗi tối. Có chút tiền trong tay, có sức khỏe, có gia đình yên ổn. Thế đã là phúc. Đừng đánh đổi sự bình yên lấy một lời hứa mơ hồ. Đêm khuya rồi… ông dừng ở đây. Chỉ mong con cháu nhớ một câu này thôi: 👉 Đất không tự sinh ra tiền. Nó chỉ sinh ra lo, nếu mình mua sai lúc.