Tiền chênh – cơn sóng ảo và cái giá của sự vội vàng

Tiền chênh – cơn sóng ảo và cái giá của sự vội vàng Đêm đã khuya. Ngoài hiên gió thổi nhẹ, căn nhà yên ắng. Ông rót chén trà nóng, gọi con cháu lại gần, rồi chậm rãi kể một câu chuyện của thời buổi hôm nay — một câu chuyện không mới, nhưng nhiều người vẫn vấp phải. Dạo gần đây, ở Hà Nội, người ta kháo nhau về những khu chung cư “cháy hàng”. Mở bán chưa đầy gang tay, bảng thông báo đã treo lên: hết sạch. Ai đến sau chỉ còn cách một con đường: trả tiền chênh. Chênh không phải vài chục triệu, mà vài trăm triệu, có khi cả tiền tỷ. Ông nghe kể, có dự án ở Hà Đông, căn hộ vừa công bố xong đã bảo là không còn suất. Nhưng lạ thay, ra ngoài thị trường, vẫn có người sẵn sàng “nhường lại” căn hộ ấy — với điều kiện người mua phải móc thêm từ 2 đến 4 tỷ đồng tiền chênh. Khoản tiền ấy không ghi trong hợp đồng, chỉ viết giấy tay, có khi làm vi bằng cho yên tâm… mà yên tâm thì ít, rủi ro thì nhiều. Giá vì thế mà bị thổi lên cao vút. Có căn hộ được hét tới 30 tỷ đồng, tính ra hơn trăm triệu một mét vuông. Không ít người đã chuẩn bị sẵn tinh thần “mất tiền chênh”, nhưng khi nghe con số cuối cùng, đành lặng lẽ quay lưng. Không chỉ một nơi như vậy. Ở Đan Phượng, có khu hơn sáu trăm căn, môi giới khoe rằng cháy hàng trong vòng một tiếng. Muốn mua, lại phải chênh thêm nửa tỷ đồng. Họ thúc giục liên hồi: “Chậm là mất, để mai là chênh cao hơn”. Thế là nỗi sợ bỏ lỡ — người ta gọi là FOMO — len vào lòng người, khiến nhiều quyết định được đưa ra trong vội vã. Nhà nước thì không phải không nhìn thấy. Cơ quan quản lý từng cảnh báo: có chuyện ôm hàng, giữ suất, đẩy giá lên để ăn tiền chênh. Hoa hồng chính thức chỉ vài phần trăm, nhưng tiền chênh không chính thức có thể chiếm 5 đến 20% giá căn hộ. Mà khoản tiền ấy, khi có chuyện xảy ra, pháp luật rất khó bảo vệ. Rồi sóng cũng đến lúc hạ. Ở vài dự án từng “nóng rực”, nhà đầu tư lướt sóng bắt đầu giảm chênh để thoát hàng. Từ bốn, năm trăm triệu, tụt xuống còn một, hai trăm triệu. Có nơi, bán lại đúng giá hợp đồng cũng chẳng dễ, vì áp lực vay mượn, đến kỳ phải trả tiền. Cuối năm, giao dịch thưa dần. Người mua ít đi, người bán thì sốt ruột. Thị trường không còn ồn ào như trước. Các chuyên gia nói thẳng: số lượng đặt chỗ đông và tiền chênh cao chưa chắc là nhu cầu thật. Nhiều khi chỉ là chiêu tạo sóng, kéo người vào cuộc chơi ngắn hạn. Người chịu rủi ro nhiều nhất luôn là người mua sau, bởi tiền chênh là tiền ngoài hợp đồng — mất thì khó đòi. Người ta dự đoán, từ nay đến 2026–2027, nguồn cung căn hộ sẽ nhiều hơn, giá mềm hơn, lựa chọn cũng đa dạng hơn. Khi hàng không còn hiếm, những cơn sốt ảo, những trò thổi chênh tiền tỷ, rồi cũng sẽ dần hết đất sống. Ông kể đến đây thì dừng lại, nhìn con cháu, giọng chậm rãi: “Tiền làm ra khó lắm. Ở cái thời loạn lạc này, cái gì càng hối thúc, càng ‘cháy’, thì càng phải đứng lại mà nghĩ. Đừng chạy theo đám đông, đừng tin những lời hứa không nằm trong giấy trắng mực đen. Mua nhà là chuyện cả đời, không phải cuộc cá cược một đêm.” Ngoài kia, đêm vẫn yên. Câu chuyện khép lại, nhưng bài học thì mong con cháu nhớ lâu — để tránh những rủi ro không đáng có trên đường đời sau này.