TIỀN BẠC, VÀ NHỮNG CÁI GIÁ PHẢI TRẢ

CHUYỆN ĐÊM KHUYA – TIỀN BẠC, VÀ NHỮNG CÁI GIÁ PHẢI TRẢ Đêm đã khuya rồi… Ngoài hiên gió thổi nhẹ. Cả nhà ngồi lại đây, ông kể cho nghe một câu chuyện không mới, nhưng nhiều người trẻ bây giờ… vẫn chưa hiểu. Cách nay cũng chừng bốn mươi, bốn mươi lăm năm. Thời đó, đất nước mình còn khó khăn lắm. Hàng hóa khan hiếm, cái gì cũng thiếu. Lúc ấy, từ bên ngoài người ta đưa hàng về Việt Nam rất nhiều. Hàng Thái, hàng Nam… Quần bò, áo phông, vải vóc, mì chính, đá nửa, thậm chí có cả những thứ nhỏ nhặt như… vảy tê tê. Một món hàng, mua bên kia, đem về Hà Nội hay Sài Gòn, giá đội lên gấp đôi, gấp ba là chuyện thường. Bỏ ra 10 triệu,

bán xong có thể thành 30 triệu. Nghe thì dễ, nhưng thời đó không có ngân hàng, không có chuyển khoản, không có thẻ, không có điện tử gì cả. Muốn buôn bán, chỉ có vàng và bạc. Chúng tôi mang vàng sang bên kia, đổi lấy hàng, rồi lại gồng gánh đem về bán. Mỗi lần chỉ dám mang một cây vàng, hoặc một cân bạc. Có người gan hơn thì vài cân, nhưng ai cũng hiểu… đi là đi bằng cả tính mạng và số phận. Thời đó, vàng bạc có thể chưa quản chặt như bây giờ, hoặc có cấm mà người ta làm ít, làm lén. Nhưng cái gì cũng có giới hạn của nó. ⸻ Còn bây giờ thì khác rồi, các con các cháu ạ. Hàng hóa thông thương. Miền Bắc, miền Nam, trong nước, ngoài nước gần như ngang nhau. Nhà nước nào, quốc gia nào cũng có luật pháp. Mang vàng, mang tiền mặt, mang ngoại tệ ra khỏi biên giới — phải có giấy phép. Không giấy phép, là phạm pháp. Không có chuyện “không biết thì không có tội”. Vậy mà ông vẫn thấy, rất nhiều cháu trẻ, ngang nhiên mang theo người rất nhiều tiền, rất nhiều vàng. Có người buôn 50 cân, thậm chí cả tạ vàng. Bị bắt là thu hết, là đi tù, án rất nặng. Không phải một năm, hai năm, mà 10 năm, 20 năm, thậm chí 30 năm nếu số lượng lớn. ⸻ Mới đây thôi, ở Thanh Hóa, có vụ buôn bán vàng, lợi nhuận hàng trăm tỷ, nhưng chỉ đóng 10 triệu tiền thuế. Câu chuyện đưa lên mạng, nhiều người vào chửi bới, nói rằng nhà nước làm sai. Nhưng ông nói thật: đóng thuế là nghĩa vụ công dân. Thuế là tiền nuôi đất nước. Trốn thuế là tội hình sự, không phải chuyện đùa. Kết cục là gì? Cả nhà mất tài sản, cả nhà đi tù, án rất dài. Đó không phải do nghèo, mà do không hiểu luật, coi thường luật. ⸻ Vàng, bạc, chỉ là vật trung gian trao đổi. Ngày xưa là vàng bạc. Bây giờ lại xuất hiện những thứ khác: tiền kỹ thuật số, ngoại tệ, chuyển đổi qua lại. Nhiều người tưởng tiền ảo thì không ai biết, chuyển tay thì không sao. Nhưng ông nói cho các con nghe: chuyển tiền trái phép, rửa tiền, trốn thuế, đều là tội rất nặng. Ông đã nhìn tận mắt, những người quen bên Thái Lan, bị bắt, bị xử 30 – 40 năm tù chỉ vì không hiểu, hoặc cố tình coi thường pháp luật. ⸻ Ông kể câu chuyện này không phải để dọa, cũng không phải để lên án ai. Ông chỉ muốn nhắc một điều: Tiền kiếm được bằng đường tắt, thường là con đường ngắn nhất… dẫn vào tù. Làm ăn phải hiểu luật. Kiếm tiền phải đóng thuế. Đừng nghĩ mình khôn hơn pháp luật. Pháp luật có thể chậm, nhưng không bao giờ quên. Đêm đã khuya rồi… Ông kể đến đây thôi. Mong rằng, ai nghe được câu chuyện này, sẽ dừng lại một giây, suy nghĩ thêm một chút, để khỏi phải trả cái giá bằng cả cuộc đời sau song sắt. Chúc cả nhà ngủ ngon… Đêm khuya, ông vẫn còn nhiều chuyện để kể.